TİRAN’IN KARANLIK HAFIZASI: “YAPRAKLI EV” DİKTATÖRLÜĞÜN VE CASUSLUĞUN PERDESİNİ ARALIYOR

Arnavutluk’un başkenti Tiran’ın merkezinde, dışarıdan bakıldığında sarmaşıklarla kaplı, oldukça huzurlu ve sıradan görünen iki katlı bir villa yer alıyor. Ancak bu bina, ülkenin en karanlık döneminin en büyük tanığı. Komünist diktatör Enver Hoca (Enver Hoxha) rejiminin yarım asra yakın süre boyunca halkı nasıl izlediğini, fişlediğini ve baskı altında tuttuğunu gözler önüne seren “Yapraklı Ev” (Shtëpia e Gjetheve), günümüzde geçmişin acılarını unutturmayan sarsıcı bir müze olarak hizmet veriyor.

Rejimin Gizli Kulakları: Müzenin Kan Donduran Geçmişi

Aslen 1931 yılında bir kadın doğum kliniği olarak inşa edilen bina, İkinci Dünya Savaşı sırasında Gestapo tarafından kullanıldı. Savaşın ardından Enver Hoca rejiminin iktidara gelmesiyle birlikte, Arnavutluk Devlet Güvenlik Teşkilatı olan korkulan ismiyle Sigurimi’nin teknik karargahı haline geldi.
Bina, 1945 yılından komünizmin çöktüğü 1991 yılına kadar rejimin adeta “gözü ve kulağı” oldu. Duvarları kaplayan yoğun sarmaşıklar nedeniyle halk arasında “Yapraklı Ev” olarak anılan bu gizemli merkezde, on binlerce Arnavut vatandaşının yanı sıra ülkedeki yabancı diplomatlar da adım adım izlendi.

Böcekler, Fişleme Raporları ve Mahkeme Dosyaları

Bugün “Ulusal Dinleme Müzesi” olarak kapılarını açan binada, komünist rejimin acımasız gözetleme mekanizması tüm çıplaklığıyla sergileniyor. Müzede sergilenenler arasında şunlar yer alıyor:

• Dönemin İleri Teknoloji Casusluk Cihazları: Duvarların içine, telefon ahizelerine ve mobilyalara gizlenmiş dinleme cihazları (böcekler), mikrofonlar ve gizli kameralar.
• Fişleme Raporları ve Jurnaller: Komşunun komşuyu, akrabanın akrabayı ihbar ettiği binlerce sayfalık ajan raporları.
• Düzmece Mahkeme Dosyaları: Rejim muhalifi ilan edilen kişilerin yargılandığı, önceden karara bağlanmış ibretlik duruşma belgeleri.
• Karanlık Odalar ve Laboratuvarlar: Gizlice ele geçirilen mektupların kimyasallarla açılarak okunduğu ve filmlerin banyo edildiği teknik odalar.

Zulme Uğrayan Binlerce Canın Anısına

Yapraklı Ev, sadece eski casusluk cihazlarının sergilendiği teknik bir müze değil; aynı zamanda Enver Hoca rejiminin terörüne kurban gitmiş binlerce insana adanmış bir anıt mezar niteliğinde. Müzenin odalarında dolaşırken, rejim tarafından haksız yere tutuklanan, yıllarca çalışma kamplarında esir tutulan, işkence gören ve idam edilen masum vatandaşların fotoğrafları ve hikayeleri ziyaretçileri karşılıyor.

“Bu müze, geçmişin hayaletleriyle yüzleşmek ve özgürlüğün değerini anlamak için bir uyarı niteliğindedir. Yapraklar sadece bir binayı değil, yıllarca ülkenin üzerine örtülen sır perdesini simgeliyordu; şimdi o perde kalktı.”

Arnavutluk’un yakın tarihine ve totaliter rejimlerin korkunç yüzüne tanıklık etmek isteyenlerin Tiran’daki ilk durağı olan Yapraklı Ev, geçmişten ders çıkarılması gereken uluslararası bir hafıza merkezi olarak varlığını sürdürüyor.

ARNAVUTHABER