ARNAVUTÇANIN GELECEĞİ KİMİN SORUMLULUĞUNDA?

ARNAVUTÇANIN GELECEĞİ KİMİN SORUMLULUĞUNDA? Bölüm 4 [ SON ]

Devlet, aileler ve sivil toplum aynı masada buluşmadan dil yaşatılamaz

Bir dilin yaşaması yalnızca devletin çıkardığı bir yönetmeliğe bağlı değildir.

Aynı şekilde yalnızca ailelerin ev içerisinde o dili konuşması da yeterli değildir.

Bir dilin geleceği için devletin eğitim politikası, ailenin talebi, öğretmenin emeği ve toplumun sahiplenmesi aynı noktada buluşmalıdır.

Türkiye’de Arnavutça açısından bugün böyle bir ortak zemine ihtiyaç var.

Öncelikle devletin görevi açık.

Millî Eğitim Bakanlığı, Arnavutçanın seçmeli ders olarak müfredatta bulunmasının ötesine geçerek uygulamanın gerçek boyutunu ortaya koymalıdır.

Kaç okulda Arnavutça okutuluyor?

Kaç öğrenci bu dersten yararlanıyor?

Kaç öğretmen görev yapıyor?

Hangi illerde öğretmen açığı bulunuyor?

Kaç okulda yeterli öğrenci talebi olduğu hâlde ders açılamıyor?

Bu soruların cevapları düzenli olarak açıklanmalıdır.

Şeffaflık burada yalnızca kamuoyunu bilgilendirmek anlamına gelmiyor.

Aynı zamanda eksikliklerin tespit edilmesi anlamına geliyor.

Bir ilde Arnavutça dersi açılmıyorsa neden açılmadığı bilinmelidir.

Öğretmen yoksa öğretmen yetiştirme planı yapılmalıdır.

Öğrenci talebi yetersizse aileler bilgilendirilmelidir.

Ders kitabı eksikse materyal hazırlanmalıdır.

Böylece sorun “Arnavutça var mı, yok mu?” tartışmasından çıkar ve “hangi eksiklik nasıl giderilecek?” sorusuna dönüşür.

Ailelerin sorumluluğu da burada başlıyor.

Çocuklarının Arnavutça öğrenmesini isteyen aileler bu taleplerini okul yönetimlerine bildirmeli.

Seçmeli ders dönemlerinde gerekli başvurular yapılmalı.

Çocukların bu imkândan yararlanabilmesi için süreç takip edilmeli.

Talep oluşmadığı sürece eğitim sisteminin o bölgede Arnavutça dersi açması da zorlaşacaktır.

Sivil toplum kuruluşlarının rolü ise daha kapsamlı olabilir.

Arnavut kültür dernekleri ve ilgili kuruluşlar yalnızca kültürel etkinlikler düzenlemekle sınırlı kalmayabilir.

Eğitim taleplerini sistematik biçimde toplayabilir.

Hangi şehirde kaç öğrencinin Arnavutça öğrenmek istediğini ortaya koyabilir.

Öğretmen ihtiyacını belirleyebilir.

Akademisyenlerle birlikte eğitim materyalleri hazırlanmasına katkı sağlayabilir.

Millî Eğitim Bakanlığı ile düzenli istişare mekanizmaları oluşturulmasını talep edebilir.

Bütün bunların hukuk çerçevesinde ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı ortak paydasından hareketle yapılması önemlidir.

Buradaki amaç Türkçeyi dışlamak değildir.

Amaç, Türkçe ortak eğitim ve kamu dili olarak varlığını sürdürürken Arnavutçanın da kültürel ve dilsel bir miras olarak yaşatılabilmesidir.

Bu iki hedef birbirinin karşıtı değildir.

Bir çocuğun Türkçe öğrenmesi ile Arnavutça öğrenmesi arasında zorunlu bir çatışma bulunmaz.

Aksine iki dili bilen bir çocuğun kendi ailesiyle, kültürüyle ve yaşadığı ülkeyle farklı düzeylerde bağ kurabilmesi mümkündür.

Bu nedenle Arnavutçanın korunması bir ayrışma projesi olarak değil, kültürel mirasın korunması olarak değerlendirilmelidir.

Balkanlar’daki Türkçe eğitim modelleri de bu tartışmaya farklı bir perspektif sunuyor.

Kosova ve Kuzey Makedonya’da Türk toplumunun yaşadığı bölgelerde Türkçenin eğitim dili olarak kullanılabilmesi, Türkiye’de yaşayan Arnavut kökenli vatandaşların eğitim taleplerinin de konuşulmasına zemin hazırlıyor.

Ancak burada amaç “onlar yaptı, biz de aynısını yapmalıyız” şeklinde mekanik bir karşılaştırma değildir.

Her ülkenin kendi anayasası, eğitim sistemi, nüfus yapısı ve azınlık politikası vardır.

Dolayısıyla modeller doğrudan kopyalanamaz.

Fakat iyi uygulamalar karşılaştırılabilir.

Eğitim hakkının nasıl düzenlendiği incelenebilir.

Dil çeşitliliğinin nasıl korunduğu görülebilir.

Ve Türkiye kendi hukuk sistemi içerisinde hangi yeni imkânların geliştirilebileceğini değerlendirebilir.

Burada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Arnavutlarla ilgili sıkça kullandığı dostluk ve kardeşlik ifadeleri de farklı bir anlam kazanıyor.

Kardeşlik yalnızca diplomatik konuşmalarda kullanılan bir kelime olarak kalmamalı.

Kültür, eğitim ve dil alanında da somut iş birliğine dönüşebilmelidir.

Ancak bu beklenti yalnızca Cumhurbaşkanına yöneltilecek bir talep değildir.

Millî Eğitim Bakanlığı, üniversiteler, yerel yönetimler, aileler, öğretmenler ve sivil toplum kuruluşları bu sürecin farklı aktörleridir.

Birlikte hareket edilirse Arnavutça eğitim konusunda bugün yaşanan belirsizliklerin önemli bölümü giderilebilir.

Türkiye’de Arnavutça yasak değildir.

Arnavutça seçmeli ders olarak müfredatta yer almaktadır.

Fakat mesele burada bitmiyor.

Çünkü bir dilin müfredatta bulunması ile çocukların o dili gerçekten öğrenebilmesi arasında öğretmen, kitap, sınıf, talep ve uygulama gibi birçok aşama bulunuyor.

Şimdi yapılması gereken bu aşamaların tamamını görünür hâle getirmektir.

Millî Eğitim Bakanlığı verileri açıklamalı.

Aileler taleplerini ortaya koymalı.

Dernekler örgütlü ve somut başvurular yapmalı.

Akademisyenler bilimsel katkı sağlamalı.

Öğretmen yetiştirme programları güçlendirilmeli.

Ders materyalleri geliştirilmelidir.

Ve bütün bunlar Türkiye’nin ortak eğitim ve hukuk sistemi içerisinde gerçekleştirilmelidir.

Çünkü dil yalnızca kelimelerden oluşmaz.

Dil hafızadır.

Dil aileden çocuğa aktarılan kültürdür.

Dil geçmiş ile gelecek arasında kurulan bağdır.