KOSOVA SADECE BİR PAZAR DEĞİL, AVRUPA’YA AÇILAN EN HIZLI KAPIDIR

KOSOVA SADECE BİR PAZAR DEĞİL, AVRUPA’YA AÇILAN EN HIZLI KAPIDIR

ARNAVUT HABER | KÖŞE YAZILARI

Yazar: Kevork Fındık

Kosova, yalnızca 1,6 milyonluk bir pazar değil; Türk yatırımcılar için Balkanlar’a ve Avrupa’ya açılan stratejik bir başlangıç noktasıdır. Kevork Fındık, Kosova’daki tecrübelerini ve Türk yatırımcılar için fırsatları Arnavut Haber okuyucularıyla paylaşıyor.

Siz kiymetli Arnavut Haber okyuculari ile bana kosemde bulusma firsati veren yoneticilerimize en derin saygilarimi sunuyorum.Makalelerimde uzun senelerdir Balkanlarda yasamis oldugum tecrubeleri siz degerli okuyucularimiz ile duzenli olarak paylasacagim.ilk yazimin basligi soyledir….

“Kosova Sadece Bir Pazar Değil, Avrupa’ya Açılan En Hızlı Kapıdır”

Kosova’ya ilk gelen bir Türk yatırımcı genellikle aynı soruyu sorar: “Burada ne satabilirim?”

Yanlış soru.

Doğru soru şudur: “Buradan nereye açılabilirim?”

Çünkü Kosova, 1.6 milyonluk küçük bir pazar değildir. Kosova, Avrupa’nın ortasında, Avrupa Birliği ile serbest ticaret anlaşması olan, genç nüfusu olan, Türk iş insanına güvenen ve kapısını açan bir ülkedir.

Bunu anlamayan yatırımcı, Kosova’da sadece bir dükkan açar. Bunu anlayan yatırımcı ise Kosova’dan Avrupa’ya açılır.Bu yazıyı, Kosova’da yaşayan, burada iş yapan, burada sokağa çıkan, kahvede oturan, pazara giden biri olarak yazıyorum. Dışarıdan bakan biri olarak değil, içeriden gören biri olarak.

Neden Kosova? Neden Şimdi?

Kosova’ya baktığınızda ilk gördüğünüz şey genç bir ülkedir. Nüfusun büyük bir kısmı 35 yaşın altındadır. Bu, Avrupa’da çok az ülkede olan bir şeydir. Genç nüfus demek, çalışmak isteyen insan demek, öğrenmek isteyen insan demek, üretmek isteyen insan demek.Ama Kosova’yı farklı kılan sadece genç nüfus değildir.

Kosova’da iş kurmak, Balkanlar’daki birçok ülkeye göre daha hızlı ve daha basittir. Bürokrasi var, evet, her ülkede var. Ama burada kapıyı çaldığınızda size kapıyı açan bir insan bulursunuz. “Yarın gel” denmez, “gel, konuşalım” denir.

Bir de tarihi bir bağ var. Bunu inkar edemeyiz. Kosova’da Türk yatırımcıya bir yabancı gibi bakılmıyor. Priştine’de, Prizren’de, Fushë Kosovë’de, Mamuşa’da bir kahveye oturduğunuzda bunu hemen hissedersiniz. İnsanlar Türkçe konuşmaya çalışır, size çay ikram eder, “nerelisin?” diye sorar. Bu, başka hiçbir Avrupa ülkesinde bulamayacağınız bir sıcaklıktır.

Türk üretici için bu büyük bir avantajdır. Almanya’da, Fransa’da, Hollanda’da bu güveni yıllarca kurmanız gerekir. Toplantılar, referanslar, yıllar süren tanışmalar gerekir. Kosova’da bu güven zaten var. Siz sadece bu güveni boşa çıkarmamanız gerekir.

Türk Üreticinin Yaptığı En Büyük Hata

Türkiye’de çok güçlü üreticiler var. Fabrikası var, ürünü var, kalitesi var, işçisi var. Ama Kosova’ya geldiğinde aynı hatayı yapıyor: Doğru bağlantı olmadan başlıyor.

“Ben ürünümü getirdim, herkes alır” diye düşünüyor. Almıyor.

Çünkü Kosova’da ticaret, sadece ürünle değil, güvenle ve doğru ortakla yapılır. Kimi tanıyorsunuz, kiminle çalışıyorsunuz, kimin referansıyla geliyorsunuz – bunlar fiyattan daha önemlidir.

Ben burada birçok hikaye gördüm. Bir üretici geldi, çok iyi bir ürünü vardı, ama kimseyi tanımıyordu. 6 ay uğraştı, dükkanını kapattı, geri döndü. Başka bir üretici geldi, ürünü daha küçüktü, ama doğru bir ortak buldu. 2 yıl sonra şimdi 3 ülkeye mal satıyor.

Fark neydi? Biri ürününe güvendi, diğeri insanına güvendi.

Kosova küçük bir ülkedir. Herkes birbirini tanır. Bir kişiyle kötü bir iş yaparsanız, bunu bütün şehir duyar. Bir kişiyle iyi bir iş yaparsanız, bunu da bütün şehir duyar. Bu yüzden burada itibar, sermayeden daha önemlidir.

Doğru ortak olmadan yapılan yatırım, en iyi ürünü bile ziyan eder. Doğru ortakla yapılan küçük bir başlangıç ise, 2-3 yıl içinde Avrupa’ya açılan bir işe dönüşür.

Kosova’dan Avrupa’ya Nasıl Açılırsın?

Şimdi gelelim en önemli soruya. Kosova’dan Avrupa’ya nasıl açılırsın?

Birincisi, Kosova’nın Avrupa Birliği ile olan ticaret anlaşmalarını iyi anlamak lazım. Kosova, AB ile İstikrar ve Ortaklık Anlaşması olan bir ülkedir. Yani Kosova’da üretilen birçok ürün, Avrupa pazarına gümrük avantajıyla girebilir. Bu, Türk üretici için çok büyük bir fırsattır.

İkincisi, CEFTA. Kosova, Orta Avrupa Serbest Ticaret Anlaşması’nın üyesidir. Yani Balkan ülkelerine mal satmak, Kosova’dan çok daha kolaydır.Üçüncüsü, iş gücü. Kosova’da genç, çalışkan ve öğrenmeye açık bir iş gücü var. Türkiye’deki maliyetlerle karşılaştırdığınızda, burada üretim yapmak, paketlemek ve lojistik yapmak birçok üretici için daha mantıklı hale geliyor.

Birçok Türk firması bunu fark etti ve şimdiden Kosova’da üretim üssü kurmaya başladı. Mobilya, tekstil, gıda, inşaat malzemeleri, plastik… Liste uzayıp gidiyor.

Ama bu iş, tek başına olmaz. Avukatını, muhasebecini, lojistikçini, alıcını önceden bilmen gerekir. Kosova’ya gelmeden önce bu ağı kuran kazanıyor, geldikten sonra kurmaya çalışan zaman ve para kaybediyor.

Burada bir oda olarak, KTYO ve KTTO bizim de görevimiz tam olarak budur: Gelen yatırımcıyı doğru insanla buluşturmak. “Gel, sana dükkan bulalım” demek değil. “Gel, sana doğru ortağı, doğru avukatı, doğru bilgiyi verelim” demek.

Kosova’da Yaşamak, Sadece İş Yapmak Değildir

Kosova’da iş yapmak isteyen birinin anlaması gereken bir şey daha var: Kosova’da yaşamak, sadece iş yapmak değildir.

Burada insanlar işten önce insanlığa bakar. Önce seni tanımak ister, sonra işini konuşmak ister. Önce kahve içersin, sonra sözleşme konuşursun. Önce aileni sorar, sonra fiyatını sorar.

Bunu “zaman kaybı” olarak gören yatırımcı kaybeder. Bunu “güven inşası” olarak gören yatırımcı kazanır.

Ben Fushë Kosovë’de yaşıyorum. Her gün bunu görüyorum. Pazarda, sanayide, sokakta… İnsanlar önce güvenmek istiyor. Güvendikten sonra, sonuna kadar seninle yürüyor.

Türk yatırımcının da bunu anlaması lazım. Buraya sadece para kazanmaya gelmedim, burada bir şey kurmaya geldim dersen, Kosovalı seni sahiplenir. Buraya sadece para kazanıp gitmeye geldim dersen, Kosovalı seni hisseder ve kapıyı kapatır.

Bundan Sonra Ne Yapmalıyız?

Artık konuşma zamanı bitti, plan yapma zamanı geldi.

Türk üreticiye 3 tavsiyem var:

Birincisi: Kosova’ya gelmeden önce araştır. Google’dan değil, burada yaşayan birinden sor. Bir derneğe sor, bir iş insanına sor, bir avukata sor.

İkincisi: Küçük başla, sağlam başla. İlk başta büyük fabrika kurma. Önce küçük bir ortaklık kur, pazarı tanı, insanı tanı, sonra büyüt.

Üçüncüsü:Sabırlı ol. Kosova, hızlı para kazanma yeri değildir. Ama sağlam para kazanma yeridir. 6 ayda değil, 2 yılda büyürsün. Ama büyüdüğünde, sağlam büyürsün.

Kosova’nın Türk yatırımcıya ihtiyacı var. Türk yatırımcının da Kosova’ya ihtiyacı var. Bu iki taraf birbirini tamamlıyor.

Sonuç

Kosova’yı sadece “küçük bir ülke, küçük bir pazar” diye görenler, büyük resmi kaçırıyor.

Kosova, Türk yatırımcı için bir deneme sahası değil, bir başlangıç noktasıdır. Doğru planla, doğru ortakla, doğru sabırla gelen herkes burada büyüyebilir.

Bizim yapmamız gereken şey çok basit: Birbirimizi tanımak, birbirimize güvenmek ve birlikte üretmek.

Kosova’nın kapısı açık. Bu kapıdan geçmek isteyen Türk üreticinin artık bahane değil, plana ihtiyacı var.

Gelin, bu planı birlikte yapalım.

Saglicakla kalin,

Kevork Findik