
RUMELİ’NİN KURMAYLARINDAN, BALKANLARIN MANKURTLARINA
Kültür günleri mi, kültürel hafıza kaybı mı? Bir zamanlar imparatorlukların kurmaylarını, devlet adamlarını, komutanlarını ve aydınlarını yetiştiren Rumeli ve Balkanlar, bugün yalnızca börek, müzik, folklor ve hatıra fotoğraflarıyla mı temsil edilecek?
Bir medeniyetin mirası bu kadar ucuz olmamalı!
Rumeli ve Balkanlar…
Yüzyıllar boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nun yalnızca bir coğrafyası değil; askerî, siyasi ve entelektüel insan kaynağının en önemli merkezlerinden biriydi.
Devlet adamları, sadrazamlar, komutanlar, reformcular, diplomatlar, aydınlar ve kurmaylar yetiştirdi.
Osmanlı’nın modernleşmesinde, askerî ve idari kurumlarının dönüşümünde, ardından Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda Rumeli ve Balkan kökenli kadroların tarihî ağırlığı tartışılmazdır.
Mustafa Kemal Atatürk’ün Selanik’te yetişmiş olması bile bu coğrafyanın modern Türkiye’nin kuruluşundaki yerini hatırlatmaya yeter.
Peki, bir zamanlar imparatorluklara ve cumhuriyete kurmay yetiştiren bu coğrafyanın mirasçıları bugün ne yetiştiriyor?
Bu soruyu sormak zorundayız.
Kültür mü, karbonhidrat ve gösteri festivali mi?
Son yıllarda Türkiye’nin çeşitli şehirlerinde düzenlenen “Rumeli, Balkan ve Trakya Kültür Günleri” etkinliklerine bakıyorum.
Masalar dolusu yemek, börekler, tatlılar, bol karbonhidrat…
Arabesk ezgiler, hangi coğrafyanın hangi geleneğini temsil ettiği pek sorgulanmayan müzikler, sahnede kıvıran erkekler, folklor gösterileri…
Ve elbette bitmek bilmeyen hatıra fotoğrafları!
Dernek başkanları, protokol üyeleri, temsilci sıfatını sevenler…
Herkes sahnede, herkes objektif karşısında, herkes büyük bir kültürel mirasın temsilcisi olduğuna inanıyor.
Ama ortada ciddi bir soru var: Tam olarak neyi temsil ediyorsunuz?
Bir zamanlar devlet yönetimi, askerî strateji, diplomasi, eğitim, reform ve entelektüel üretimle anılan bir coğrafyanın mirası, nasıl oldu da neredeyse yalnızca yeme, içme ve eğlenme etkinliklerine indirgendi?
Rumeli kültürünü temsil etmek, bir sahnede oynamaktan veya bir böreğin önünde fotoğraf çektirmekten mi ibaret?
Cengiz Aytmatov’un mankurtları aramızda mı?
Cengiz Aytmatov, Gün Olur Asra Bedel romanında unutulmaz bir kavramı edebiyatımıza kazandırdı: MANKURT.
Mankurt, hafızası elinden alınmış, kim olduğunu, nereden geldiğini ve kendi geçmişini hatırlayamayan insandır.
Bugün bu kavramın çok daha derin bir karşılığı olduğunu düşünüyorum.
İnsan tarihini ezbere bilebilir ama o tarihin hangi değerler üzerinde yükseldiğini unutmuşsa yine de mankurtlaşabilir.
Atalarının isimlerini sayabilir ama onların karakterini, çalışma disiplinini, cesaretini, entelektüel birikimini ve üretkenliğini devam ettirmiyorsa tarihine gerçekten sahip çıkıyor mudur?
Mankurtlaşmak yalnızca geçmişini unutmak değildir. Geçmişinin ne anlama geldiğini unutmaktır.
Bugün bazı Rumeli ve Balkan kültür organizasyonlarında gördüğüm asıl tehlike budur.
Kimlik korunuyor gibi görünürken, kimliğe anlam kazandıran değerler sessizce kayboluyor.
Mahalle yanarken kültür festivali!
Türkçede oldukça sert, hatta kaba bir halk sözü vardır:
“Mahalle yanarken o… saçını tararmış!”
Bu sözü kullanma nedeni kabalığı değil, anlatmak istediği büyük çelişkidir.
Türkiye ekonomik güçlüklerle, genç işsizliğiyle, beyin göçüyle, eğitim ve liyakat sorunlarıyla, ciddi bölgesel güvenlik tehditleriyle karşı karşıya.
Dünya yapay zekâ, biyoteknoloji, yeni enerji sistemleri, savunma teknolojileri ve bilimsel üretim üzerinden yeniden şekilleniyor.
Ülkelerin geleceği artık yalnızca nüfuslarıyla veya tarihleriyle değil; yetiştirdikleri bilim insanları, mühendisler, girişimciler ve nitelikli kurmaylarla belirleniyor.
Peki bizim kültür günlerimizde bunlar nerede?
Neden Rumeli ve Balkan kökenli dünya çapında başarılı insanlarının konuşmalarını dinlemiyoruz?
Neden genç mucitlerin projelerini görmüyoruz?
Neden girişimciler, mühendisler, araştırmacılar, yazarlar, sanatçılar ve başarılı öğrenciler bu etkinliklerin merkezinde değil?
Neden bir genç, kültür günlerinden ayrılırken yalnızca birkaç video ve fotoğraf değil, geleceğini değiştirecek bir fikir, bir rol model veya bir iş birliği fırsatıyla ayrılmıyor?
Neden geçmişte kurmay yetiştiren bir coğrafyanın bugünkü temsilcileri, yeni kuşağın kurmaylarını yetiştirmeyi temel görevleri olarak görmüyor?
Çünkü kültürel temsil giderek bir entelektüel sorumluluktan, kolay tüketilen bir gösteriye dönüşüyor.
Böreğe, müziğe, halk oyunlarına karşıtlık değil !
Yanlış anlaşılmasın.
Rumeli’nin mutfağı, Balkanların müziği, Trakya’nın oyunları, türkülerimiz, geleneklerimiz ve birlikte eğlenme kültürümüz son derece kıymetlidir.
Bunlar toplumsal hafızamızın parçalarıdır.
Ancak bir medeniyetin kültürü, yalnızca sofradaki yemeklerden ve sahnedeki gösterilerden ibaret olamaz.
Müzik kültürün bir parçasıdır ama kültürün tamamı değildir.
Folklor kimliğin bir ifadesidir ama kimliğin kendisi değildir.
Kültür, yalnızca ne yediğimiz ve nasıl oynadığımız değil; nasıl düşündüğümüz, nasıl çalıştığımız, ne ürettiğimiz, hangi ahlaki ilkelerle yaşadığımız ve gelecek nesillere ne bıraktığımızdır.
Rumeli ve Balkan mirasında dürüstlük, çalışkanlık, eğitim, cesaret, disiplin, dayanışma, liyakat ve devlet aklı önemli bir yer tutmuştur.
Elbette bu değerler yalnızca bu coğrafyaya özgü değildir. Ama bu mirası sahiplenenlerin, tarihsel iddialarını bugünkü davranışlarıyla desteklemeleri gerekir.
Atalarımızın başarılarını anlatmak kolaydır.
Zor olan, onların başarılarını mümkün kılan karakteri yeniden inşa etmektir.
Yeni neslin kurmayları nerede?
Gerçek bir Rumeli ve Balkan Kültür Günleri organizasyonu düşünün.
Bir salonda tarihçiler ve araştırmacılar konuşuyor.
Bir başka salonda Balkan kökenli bilim insanları çalışmalarını tanıtıyor.
Genç girişimciler projelerini anlatıyor. Başarılı öğrenciler burslarla, mentorluk programlarıyla, uluslararası araştırma ağlarıyla buluşuyor.
Teknoloji şirketleri, üniversiteler, iş insanları ve gençler arasında yeni iş birlikleri kuruluyor.
Sahnedeki sanatçılar bu büyük buluşmaya müzikleriyle renk katıyor.
Akşam olduğunda herkes birlikte yemek yiyor, şarkı söylüyor, dans ediyor.
İşte o zaman kültür gerçekten yaşıyor!
Çünkü geçmiş yalnızca hatırlanmıyor, geleceğe dönüştürülüyor.
Bir kültür derneğinin başarısını sadece kaç kişinin katıldığıyla, kaç tabak yemek dağıtıldığıyla, kaç protokol fotoğrafı çekildiğiyle ölçemeyiz.
Asıl sorular şunlar olmalı:
Kaç gencin hayatına dokundunuz? Kaç öğrenciye fırsat yarattınız? Kaç yeteneği keşfettiniz? Kaç bilimsel, kültürel veya ekonomik iş birliğinin kurulmasına öncülük ettiniz?
Bunların yanıtı yoksa geriye yalnızca gösteri kalır.
Mesele geçmişle övünmek değil, geçmişe layık olmaktır!
Rumeli ve Balkan kökenli olmak başlı başına bir başarı değildir.
Bir coğrafyanın tarihsel başarıları, o coğrafyada doğmuş veya oradan göç etmiş insanlara otomatik bir üstünlük kazandırmaz.
Asıl mesele, o mirasın sorumluluğunu taşımaktır.
Bugün kendisine Rumeli ve Balkan temsilcisi diyen herkesin kendisine sorması gereken soru şudur:
Ben bu büyük mirasa ne ekliyorum?
Yalnızca geçmişin başarılarını mı tüketiyorum, yoksa geleceğin başarılarına da katkıda bulunuyor muyum?
Bir zamanlar imparatorluğun yönetim kadrolarını, reformcularını ve Cumhuriyet’in kurucu kuşağını yetiştirmiş bir coğrafyanın çocukları, bugün yalnızca folklorik bir dekor olmayı kabul etmemelidir.
Derneklerimiz de kendilerini yalnızca eğlence organizatörleri olarak görmemelidir.
Onların çok daha önemli bir görevi vardır:
Kültürel hafızayı korumak, karakteri yaşatmak ve yeni neslin nitelikli insanlarını yetiştirmek.
Çünkü bir kültürün büyüklüğü, geçmişte kaç büyük insan yetiştirdiği kadar, bugün ve yarın kaç büyük insan yetiştirebildiğiyle de ölçülür.
Ve son söz:
RUMELİ VE BALKANLAR BİR EĞLENCE ORGANİZASYONU DEĞİL, BİR KARAKTER VE MEDENİYET MİRASIDIR!
MANKURTLAŞMANIN EN TEHLİKELİ BİÇİMİ, GEÇMİŞİNİ UNUTMAK DEĞİL; GEÇMİŞİYLE ÖVÜNÜRKEN ONU BÜYÜK YAPAN DEĞERLERİ KAYBETMEKTİR.
Rumeli’nin kurmaylara ihtiyacı var. Mankurtlara değil.
Doğan Prepol
Kaynak: halkızbiz.com



























![ARNAVUTÇA VAR AMA NEDEN HER OKULDA YOK? [BÖLÜM 3]](https://www.arnavuthaber.com/wp-content/uploads/2026/09/file_000000008dec81f4895eee88a1595707.png)

![TÜRKİYE’DE ARNAVUTÇA YASAK MI? [Bölüm 1]](https://www.arnavuthaber.com/wp-content/uploads/2026/09/file_000000000ab0820a81b451987a6169e8.png)




















































