BALKANLAR’DAKI SIYASI DEĞIŞIMLER

BALKANLAR’DAKI SIYASI DEĞIŞIMLER

Sırbistan seçimleri

25 ekim’de yapılan Sırbistan erken seçimlerinde eski cumhurbaşkanı Alexander Vucic ağır bir yenilgiye uğradı ve kaybetti. Böylece 14 yıllık Sırp ilerleme Partisi SNS’nin iktidarı da bitti. Sırbistan’da bir siyasi dönem böylece kapanmış oldu.

Kazanan ise öğrencilerin öncülüğündeki muhalif hareketi öğrenci listesi oldu.

Vucic’i koltuğundan eden siyasi hareketin özeti ise şöyle oluştu;

Kasım 2024’te Sırbistan’ın ikinci Büyükşehir şehri olan Novisad’da gerçekleşen malum tren kazasında 16 kişi hayatını kaybetmişti. Bu kazadan sonra muhalefetin öğrencilerin desteğiyle başlattığı hareket giderek büyüdü. Bu facianın faillerinden hesap sorma talebiyle başlayan tepkiler zamanla yolsuzluğa, kötü yönetime , iktidar Partisi’nin devlet kurumlarının kendi tekeline almasına karşı ülke çapında büyük bir ortak harekete dönüşmesine neden oldu.
Ayrıca Alexandır Vucic’in son dönemde katil İsrail’le yakınlaşması hatta seçimlere bir ay kala İsrail’le ortak kurulan savaş drone fabrikasını hizmete açması bardağı taşınan son damla oldu.

-İçerdeki kötü yönetim

-Yolsuzluklar,

-Devlet kurumlarının kendi Tekeline alınması

-İsrail ile yakınlaşma

Nedenlerden dolayı Vucic ağır bir yenilgiye uğradı.

Bu olaylarda ilginç bir ayrıntı var. Olayların başlangıç yeri olan Novisad şehri, Macar kökenli vatandaşların ağırlıklı yaşadığı bir yer. Burası Sırbistan’ın Voyvodina adı verilen özel bir bölgesi. Voyvodina eski Yugoslavya döneminde tıpkı Kosova gibi özerk bir bölgeydi. Eski Yugoslavya’da Cumhuriyet olan altı bölge ülke oldu hatta özerk bölge Kosova’da bağımsızlığını ilan etti. Sadece Voyvodina hiç değişmeden kaldı. Ama hücrelerinde özerklik belki hiç unutulmadı. Aslında bu iç siyasi değişim Sırbistan’da farklı değişimlere de neden olabilir. Bunu zaman gösterecek.

Sırbistan’da seçimleri kazanan öğrenci listesi İsrail’in suç ortağı olmayacaklarını ve Filistine insani yardım yapacaklarını belirtti. Ayrıca öğrenci listesi temsilcisi Uboviç, İsrail ile silah ticaretini durduracaklarını söyledi.

Sırbistan’da sadece Alexander Vuciç değil Netenyahu da seçimi kaybetti.

Aslında sadece Sırbistan’da değil İsrail ile son dönemde yakınlaşan birkaç ülke daha var kaybeden. Brezilya’da İsrail karıştı devlet başkanı Luviz İnacio Lula da Silva da son seçimlerde büyük bir zafere ulaştı. İsrail’e büyük destek veren Trump da ABD de seçimlerde ağır bir yenilgiye uğradı. Son dönemde İsrail’le yakınlaşan ve ortak tatbikatlar yapan Yunanistan’a da buradan hatırlatma yapmak isterim.

Bulgaristan seçimleri ve değişim rüzgârları

Bulgaristan’da ulusalcı sosyalist parti lideri İliyana Yatova son seçimleri kazanarak Bulgaristan’ın ilk kadın cumhurbaşkanı oldu.
Türkiye’nin komşu Bulgaristanlı ilişkileri iyi seyrediyordu. Yeni cumhurbaşkanı Yatova ile daha da iyi olacağı düşünüyorum.

Bulgaristan’da son beş yılda sekiz parlamento seçimi yapıldı. Neredeyse her altı yedi ayda ülke seçim gördü. Siyasi istikrarsızlık Bulgaristan’ın en önemli sorunuydu.

Bulgaristan’da halkın seçimlere katılım oranı %30’un aldında.

Bulgaristan Türkleri de seçimlere ilgi göstermiyor

Önceki seçimlerde Türkiye’deki Bulgaristan göçmenleri yaklaşık 94.000 oy kullanmışlar, ancak bu seçimde Türkiye’deki Bulgaristan vatandaşı olan Türkler toplamda sadece 10.000 kadar oy kullanmışlar. Neredeyse 83.000 Bulgaristan Türkü oy kullanmamış görünüyor.

Bu seçimle birlikte Bulgaristan’da bir siyasi değişim yaşanmış oldu.

Ülke tarihinde ilk kadın cumhurbaşkanı seçildi Ulusalcı sosyalistler başarı imza attılar.

İlginçtir sadece Bulgaristan’da değil bu defa Balkanlar genelinde yedi tane kadın cumhurbaşkanı seçildi

Değişimin başarı hikayesi erkeklerden kadınlara yöneldi.

Kosova’da Justina Shiroka Pula,

Kuzey Makedonya’da Gordana Siljanovika,

Slovenyada Nataşa Pirc,

Moldova’da Maia Sandu,

Bosna-Hersek’te Zeljka Cvijanoviç ve Darijana Filipoviç

Bulgaristan’da İliyana Yotova

Ülkelerinde kadın cumhurbaşkanı olarak seçildiler.

Balkanlar’daki değişimler

Macaristan’da eski başkan victor Orban seçimleri kaybetti yenilikçi grup iktidara geldi.

Romanya’da Avrupa yanlısı Nicuşar Dan seçimleri kazanarak cumhurbaşkanı oldu

Diğer Balkan ülkesi olan Bosna-Hersek’te de seçimler vardı.

Bosna-Hersek’teki değişim

Evet Bosna-Hersek’te seçim yapıldı. Ancak Bosna-Hersek’in en büyük sıkıntısı olan Dayton anlaşması ülkenin siyasi özgürlüğünü kısıtlıyor.
Dayton anlaşması Bosna-Hersek’te seçimlerinin en önemli sorun kaynağı. İstikrarla engel oluyor ve etnik ayrımlar yaparak devletin işleyişini zora sokuyor. Bosna-Hersek’teki anayasa sistemi de kitliyor

Bosna-Hersek oldukça karışık bir Balkan ülkesi. Ülkenin iki Enstitesi var. Biri Republika Sırpska yani Sırp cumhuriyeti adı verilen ayrılıkçı Sırp bölgesi. Diğer Enstite Bosna-Hersek federasyonu. Bosna Hersek federasyonunun %70’ni Boşnaklar oluşturuyor. Burada on adet kanton var bu kantonlar kendi içinde siyasi yönetimlere sahipler.

Bosna-Hersek’te üçlü cumhurbaşkanlığı yönetimi var
Biri Sırp, biri Hırvat ve biri de Boşnak başkan sırayla ülkeyi yönetiyor

Son seçimlerde
Boşnakların temsilcisi Denis Bekiroviç, Sırpların temsilcisi Zeljka Cvijanoviç ve hırvatların temsilcisi Darıjana Filipoviç seçimleri kazanarak üçlü başkanlık koltuğunda yer aldılar.

Bosna-Hersek’te en büyük sorun Republika Sırpska’ nın ( RS ) ayrılıkçı politikaları izlemesi. Buradaki eski başbakan Sırp Milorad Dodik sürekli ayrılıkçı mesajlar vererek tansiyon yükseltiyor.
Ayrıca Dodik’in İsrail ile yakınlaşması ve Netenyahu’ya destek vermesi tepki topluyor.
RS’nin başkenti Banja Luka’da yakın zamanda İsrail ticari ofisinin açılması ülkede tepkilere neden oldu.

Balkanların en stratejik ve en genç ülkesi olan Kosova’da cumhurbaşkanı uzun bir aradan sonra seçildi.

Kosova’daki değişim

Kosova’da seçimler 7 Haziran’da yapılmıştı. Hükümet ancak 13 Eylül 2026’da Guven oyu alabildi. Toplam 120 sandalyeli parlamentonun 62 milletvekili koltuğunu dolduran mevcut başbakan Albin Kurti’nin lideri olduğu Vetevendosje hükümeti güven oyu alarak siyasi harekete geçti. İlginçtir iki milletvekilini kaybetse güven oyu alınamazdı. Bu yüzden ülkedeki iki Türk milletvekili stratejik öneme sahip. Türk Partisi KDTP hükümetin içinde yer aldı. Ve Kosova tarihinde ilk kez Türklere Başbakan yardımcılığı koltuğu verildi. Kosova’nın ilk Türk başbakan yardımcısı Fikrim Damka oldu.

Kosova’da cumhurbaşkanı da seçilemiyordu. Uzun süren tartışmalar sonucunda uzlaşmaya varıldı ülkenin üçüncü kadın cumhurbaşkanı Justina Shiroka Pula oldu. Oldukça ilginçtir ki, nüfusunun %95’i Müslüman olan Kosova’da Hristiyan bir cumhurbaşkanı adayında uzlaşı sağlandı.

Diğer yandan ne acıdır ki Kosova’nın seçilmiş cumhurbaşkanı olan Haşim Thaçi hala Hollanda’da yargılanıyor ve hapiste

Kosova’nın seçilmiş cumhurbaşkanını evinden alarak Hollanda’da hapise sokan zihniyet Filistinde masum çocukları öldüren Netenyahu’ya aynı şeyi yapamıyor. Ve ne kadar acıdır ki Bosna Hersek’te tarihi Srebrenisa soykırımına neden olan Hollanda askerlerinin ülkesi Hollanda’da sözümona sözde adalet dağıtmaya çalışıyorlar. Kosova’nın seçilmiş cumhurbaşkanı Haşim Taçi Hollanda’da yargılanıyor ve hapiste.

Son olarak Arnavutluk

Arnavutluk’un başkenti Tiranda aylardır hükümet karşıtı Flamingo hareketi adı verilen protestola devam ediyor.

Kimi o zaman polis halka karşı güç kullanabiliyor protestolarda çok kişi yaralandı
Arnavutluk’taki bu protestoların arkasında çoğunlukla öğrenciler var
Tıpkı Sırbistan’daki hükümet deviren protestocu öğrenciler gibi.

Protestolar Adriyatik kıyısında ABD başkanı Trump’ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı devasa turizm projesi ile başladı. Bu projenin bölgedeki kuşlara zarar verdiği iddiasıyla sona erdirilmesi için protesto eylemleri başlatıldı.
Daha çok öğrencilerin yer aldığı Protestolarda yüksek eğitim ücretleri, yüksek maliyetli kitaplar ve geçim sıkıntısı ön plana çıkartıldı. Ağırlıklı öğrencilerin olduğu bu protestolar mevcut başbakan Edi Rama hükumetini oldukça olumsuz etkiliyor. Arnavutluk’ta da bu olaylar devam ederse siyasi değişiklikler olabilir. Zira bazı bakanlar ve üstdüzey yetkilerin de aralığında bulunduğu yolsuzluk iddiaları dikkat çekiyor. Hatta bir önemli hükümet yetkilisi bu yüzden ülkeden kaçtı

İsrail, Arnavutluk’ta da bir takım eylemlere girişti Arnavutluk’da bulunan çok sayıdaki Bektaşi’yi etki altına almak istediler. Arnavutluk’ta tıpkı İtalya’daki Katolik devleti Vatikan benzeri bir Bektaşi devleti kurmak istediler. Bu konuda Türkiye’nin de karşı çıkmasıyla bu tehlikeli hadise şimdilik durdu.

Ancak Arnavutluk her zaman patlamaya ve değişime hazır bir bomba gibi duruyor.

Rıfat Sait

24. Dönem İzmir Milletvekili

Admin

www.arnavuthaber.com Türkiye Arnavutlarına Yönelik Bağımsız İmece İnternet Yayınıdır

İlgili Haberler

Kosova’da Kaybeden Türk’ün Hikayesi

Kosova’da kaybedenlerin çoğu, parasızlıktan değil, kibirden kaybetti. Kazananların çoğu da parasıyla değil, alçakgönüllülüğüyle kazandı.

Daha fazla oku

Arnavut Manastır Alfabe Kongresi ve Arnavut Alfabesinin Tarihsel Gelişimi

Manastır Alfabe Kongresi, yalnızca bir dilbilim toplantısı değil, Arnavut ulusunun konsolidasyonunun en kritik dönüm noktalarından biri olmuştur.

Daha fazla oku