Derviş Hima

(İbrahim Mehmet Naci / Ibrahim Mehmet Naxhi)

Derviş Hima, Arnavut Milli Uyanış hareketinin (Rilindja Kombëtare) en önemli fikir adamlarından, gazetecilerinden ve siyasi aktivistlerinden biridir. 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında Arnavut ulusal kimliğinin oluşması, Arnavutluk’un bağımsızlık mücadelesinin uluslararası alanda duyurulması ve Arnavut aydınlarının örgütlenmesi konusunda büyük rol oynamıştır.

Derviş Hima (İbrahim Mehmet Naci) – Arnavut Ulusu İçin Mücadele Eden Bir Rilindas

Doğumu ve Ailesi

Derviş Hima’nın gerçek adı İbrahim Mehmet Naci (Naxhi)’dir.
1872 veya 1875 yılında Osmanlı döneminde Arnavut nüfusun yoğun olduğu Struga veya Ohri civarında varlıklı bir Arnavut ailesinde dünyaya gelmiştir.

Ailesi toprak sahibi ve eğitimli bir aileydi. Çocukluğundan itibaren Arnavut kimliği ve Balkanlar’daki siyasi gelişmelerle yakından ilgilenmiştir.

Eğitim Hayatı

İlk eğitimini Ohri’de aldıktan sonra öğrenimine Balkanların önemli kültür merkezlerinde devam etti.

Eğitim gördüğü şehirler:

• Manastır
• Selanik
• İstanbul

İstanbul’da askeri tıp okulunda eğitim aldı ve bir süre Gülhane Askeri Tıp Akademisi çevresinde bulundu. Ancak siyasi faaliyetlere katılması nedeniyle eğitimini tamamlayamadı.

Genç Türk Hareketi ve Siyasi Uyanış

İstanbul’da bulunduğu yıllarda Jön Türkler ve reform hareketleri ile tanıştı.

Özellikle Arnavut aydınlarının bulunduğu çevrelerde şu isimlerden etkilendi:

• İbrahim Temo
• İsmail Qemali
• Pashko Vasa

Başlangıçta Jön Türk hareketini destekledi. Ancak zamanla Osmanlı yönetiminin Arnavutlara özerklik vermeye yanaşmadığını görünce Arnavut ulusal hareketine tamamen yöneldi.

Avrupa’da Arnavut Davasını Savunması

Derviş Hima, Arnavut ulusal meselesini Avrupa kamuoyuna duyuran en önemli isimlerden biridir.

1895’ten sonra:

• İsviçre
• Belçika
• İtalya
• Romanya
• Osmanlı toprakları

arasında sürekli dolaşarak yazılar yazdı ve siyasi propaganda yaptı.

Amacı:

• Arnavutların ayrı bir millet olduğunu anlatmak
• Arnavutluk’un özerkliğini savunmak
• Balkanlarda Arnavut topraklarının parçalanmasını önlemek

Gazetecilik ve Yayın Faaliyetleri

Derviş Hima, Arnavut milliyetçi basınının kurucularından sayılır.

Çıkardığı önemli gazeteler ve dergiler:

L’Albanie

• 1903 yılında Cenevre’de yayımlandı.
• Arnavut ulusal meselesini Avrupa’ya duyurdu.

Albania

• Daha sonra Brüksel’de yayımlandı.

Arnautluk Gazetesi

• İstanbul’da yayımlandı.

Shqipëtari / Arnavud

• 1909 yılında yayımlandı.
• Hem Arnavutça hem Türkçe basıldı.

Bu gazeteler aracılığıyla:

• Arnavut dilinin gelişmesini
• Arnavutların siyasi bilincinin artmasını
• Avrupa’da Arnavut meselesinin tanınmasını sağladı.

Osmanlı Yönetimine Muhalefeti

Derviş Hima, özellikle II. Abdülhamid yönetimine karşı sert eleştiriler yaptı.

Yazdığı bazı eserler:

• Varri i liridashësve (Özgürlük savaşçılarının mezarı)
• Pasqyra e krimeve të Sulltanit (Sultanın suçlarının aynası)
• Një zë nga burgu (Zindandan bir ses)

Bu yazılar yüzünden Osmanlı yönetimi tarafından takip edildi ve sürgün tehdidi altında yaşadı.

Arnavut Bağımsızlık Mücadelesi

1910–1912 yıllarında Balkanlarda Arnavut isyanları büyürken Hima da aktif rol aldı.

1912’de Arnavut liderler Vlora’da bağımsızlık ilan etti.

Bu olay:

Albanian Declaration of Independence

Derviş Hima, bu bildiriyi imzalayan önemli Arnavut liderlerinden biridir.

Bağımsızlıktan Sonra

Arnavutluk bağımsız olduktan sonra da siyasi ve diplomatik faaliyetlerine devam etti.

Görevleri:

• Arnavutluk’un Avrupa’da tanıtılması
• Arnavut basınının geliştirilmesi
• Arnavut ulusal kimliğinin güçlendirilmesi

Ancak yeni kurulan devlet içindeki siyasi çekişmeler nedeniyle aktif siyasetten zaman zaman uzaklaştı.

Ölümü

Derviş Hima 13. Nisan 1928 yılında 56 yaşında vefat etti. Mevcut tarihsel kayıtlar onun uzun süren sağlık sorunları ve yaşadığı ağır siyasi sürgün hayatının etkileri nedeniyle doğal sebeplerle hayatını kaybettiğini belirtir.

Ölüm yeri:

• Tiran

Arnavut tarih yazımında “Rilindja’nın kalem savaşçılarından biri” olarak anılır.

Tarihteki Önemi

Derviş Hima’nın önemi üç noktada özetlenebilir:

1. Arnavut Basınının Öncülerinden

Arnavut ulusal hareketini gazeteler ve makalelerle Avrupa’ya taşıdı.

2. Uluslararası Propaganda

Arnavut meselesini Balkan sınırlarının dışına taşıyan ilk isimlerden biri oldu.

3. Bağımsızlık Bildirgesinin İmzacıları

1912’de Arnavut devletinin kuruluşuna doğrudan katıldı.

♦️ Derviş Hima, Arnavut milli uyanışının sadece bir siyasetçisi değil, aynı zamanda bir fikir savaşçısıdır. Kalemiyle yürüttüğü mücadele sayesinde Arnavut ulusal bilinci Balkanlar ve Avrupa’da tanınmıştır.

©️ ARNAVUTHABER