​”İki Vatanın Tek Kalbi: Arnavutarın Bilge Çınarı Necip P. Alpan”

Necip P. Alpan, Türk-Arnavut dostluğunun, Balkan kültür araştırmalarının ve Cumhuriyet dönemi eğitim tarihinin en müstesna şahsiyetlerinden biridir. Onun hayatı, sadece bir biyografi değil, aynı zamanda Balkanlar’dan Türkiye’ye uzanan bir göç hikayesinin başarıyla örülmüş bir destanıdır.

Necip P. Alpan’ın hayatına dair kapsamlı ve detaylı portre:
– Çocukluk ve Göç Yılları (1920-1930)
Necip P. Alpan, 1920 yılında bugün Arnavutluk sınırları içerisinde kalan Gjirokastër (Ergiri) bölgesine bağlı Zhuhat köyünde dünyaya geldi. Babası, yörenin saygın isimlerinden “Pehlivan” lakabıyla anılan bir kişiydi (İsmindeki “P” harfi bu lakaba atıftır).

O yıllarda Balkanlar’daki siyasi çalkantılar ve baskılar nedeniyle ailesi, anavatan olarak gördükleri Türkiye’ye göç etmeye karar verdi. Henüz küçük bir çocukken başlayan bu yolculuk, Alpan’ın ileride her iki kültüre de büyük bir aşkla bağlanmasının temelini attı.

– Eğitim Hayatı ve Cumhuriyet İdeali
Türkiye’ye geldikten sonra eğitimine büyük bir azimle sarılan Alpan, Cumhuriyet’in sunduğu fırsatları en iyi şekilde değerlendirdi:
* Öğretmenlik İlk Adım: Eğitim ordusuna katılmak amacıyla Köy Enstitüleri ve öğretmen okulları geleneğinden beslendi.
* Gazi Eğitim Enstitüsü: Ankara’da dönemin en prestijli eğitim kurumlarından biri olan Gazi Eğitim Enstitüsü Fransızca Bölümü’nü bitirdi. Fransızca eğitimi, onun uluslararası kaynaklara ulaşmasını ve Arnavutluk üzerine Avrupa’da yazılmış eserleri okuyabilmesini sağladı.

– Profesyonel Kariyer: Eğitimci ve Bürokrat
Alpan’ın meslek hayatı, Türkiye’nin eğitim sistemine katkı sunmakla geçti:
* Müfettişlik ve Müşavirlik: Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde ilköğretim müfettişliği yaptı. Ardından MEB Program Geliştirme Müşavirliği gibi stratejik görevlerde bulundu.
* Talim ve Terbiye: Türkiye’deki müfredatların geliştirilmesi ve modern eğitim tekniklerinin uygulanması süreçlerinde aktif rol aldı.

– Bir Albanolog Olarak “Necip Alpan”
Onu asıl ölümsüz kılan yanı, Türkiye’de Albanoloji (Arnavutluk Bilimi) alanındaki öncü çalışmalarıdır:
* Dil ve Çeviri: Çok iyi derecede Arnavutça, Türkçe ve Fransızca bildiği için TRT’nin Arnavutça Yayınlar Bölümü’nde uzun yıllar mütercim ve spiker olarak çalıştı.
* Kültürel Köprü: Türkiye’de yaşayan milyonlarca Arnavut kökenli vatandaşın kendi kültürünü unutmaması, kökleriyle bağ kurması için yüzlerce makale kaleme aldı.
* Eserleri: En meşhur eseri olan “Tarihin Işığında Bugünkü Arnavutluk” dışında, Arnavut alfabesi, halk masalları ve Sami Fraşeri (Şemseddin Sami) üzerine derinlemesine incelemeleri bulunmaktadır.

– Şemseddin Sami Hayranlığı
Necip Alpan, her iki ulusun da ortak değeri olan Şemseddin Sami (Sami Fraşeri) üzerine uzmanlaşmış isimlerden biriydi. Sami Fraşeri’nin modern Arnavutluk’un inşasındaki fikirlerini ve Türk diline katkılarını bir sentez olarak sundu.

– Mirası: 6 Bin Kitaplık Kütüphane
Necip Alpan, ömrü boyunca Balkanlar ve Arnavutluk ile ilgili basılmış her türlü kaynağı topladı. 2003 yılında Ankara’da vefat ettiğinde geride 6.000 ciltlik devasa bir özel kütüphane bıraktı.
* Bu kütüphane, sadece kitaplardan değil; nadir haritalardan, el yazmalarından ve fotoğraf arşivlerinden oluşuyordu.
* Bu koleksiyon vasiyeti üzerine, Arnavutluk Milli Kütüphanesine bağışlandı. Bugün kütüphanenin bir kısmı Ankara’daki Arnavutluk Kültür Merkezi bünyesinde araştırmacıların hizmetine sunulmuştur.

– Şahsi Nitelikleri
Onu tanıyanlar, Alpan’ı “beyefendi, titiz bir araştırmacı ve tam bir görev insanı” olarak tanımlar. Arnavutluk Cumhuriyeti tarafından da çalışmaları takdir edilmiş ve kendisine devlet düzeyinde nişanlar verilmiştir.

Öne Çıkan Bazı Kitapları:
* Tarihin Işığında Bugünkü Arnavutluk
* Arnavutça-Türkçe Cep Sözlüğü
* Arnavut Halk Masalları
* Atatürk ve Arnavutlar
Necip P. Alpan, Arnavut göçmen bir çocuğun Cumhuriyet sayesinde bir aydın haline gelmesinin ve köklerini asla unutmamasının en asil örneğidir.

#arnavuthaber #necipalpan