Mehmet Paşa Deralla (Mehmet Pashë Derralla), Arnavutluk tarihinin en kritik dönemeçlerinde rol almış, hem Osmanlı Ordusu’nda hem de bağımsız Arnavutluk’un inşasında görev yapmış seçkin bir asker ve devlet adamıdır.

Arnavutluk’un İlk Savunma Bakanı: Mehmet Paşa Deralla

Arnavutluk’un bağımsızlık mücadelesi denildiğinde akla gelen en stratejik isimlerden biri, kuşkusuz Mehmet Paşa Deralla’dır. Kalkandelen (Tetovo) doğumlu bu vakur asker, ömrünü Arnavut milletinin hürriyetine ve toprak bütünlüğüne adamış bir kahramandır.

İlk Yılları ve Askeri Kariyeri
1843 yılında Kalkandelen’in Gradec köyünde doğan Mehmet Paşa, eğitimini Üsküp ve Manastır’da tamamladıktan sonra İstanbul’da askeri akademiye girdi. Osmanlı Ordusu’nda hızla yükselerek “Paşa” unvanını aldı. Bağdat, Halep ve Selanik gibi imparatorluğun dört bir yanındaki kritik bölgelerde yüksek rütbeli subay olarak görev yaptı.

Ancak kalbi her zaman doğup büyüdüğü topraklarda, Arnavutluk için atıyordu. 19. yüzyılın sonundaki milliyetçilik akımları ve Balkanlar’daki toprak kayıpları karşısında, halkının geleceğini korumak adına üniformasını bir kenara bırakmaktan çekinmedi.

Bağımsızlık Yolunda Bir Stratejist
Mehmet Paşa Deralla, Prizren Birliği (Lidhja e Prizrenit) döneminden itibaren Arnavut ulusal hareketinin içinde aktif rol aldı. Özellikle 1912 yılındaki Arnavut İsyanı’nda Kosova ve Kalkandelen bölgelerinde direnişi örgütleyen isimlerin başındaydı.

Tarihi Dönüm Noktası: 28 Kasım 1912
İsmail Kemal Bey (Ismail Qemali) Avlonya’da (Vlorë) bağımsızlığı ilan ettiğinde, Mehmet Paşa Deralla da oradaydı. Geçici hükümetin kurucu üyelerinden biri olarak Arnavutluk’un ilk Savaş Bakanı (Savunma Bakanı) seçildi.

Milli Ordunun Kurucusu
Deralla’nın en büyük mirası, sıfırdan bir milli ordu kurma çabasıdır. Sırp, Karadağ ve Yunan işgallerine karşı kısıtlı imkanlarla Arnavut topraklarını savunmak için:
* Bölgesel çeteleri düzenli bir ordu disiplini altında birleştirmeye çalıştı.
* Stratejik sınır hatlarını belirleyerek direniş noktaları oluşturdu.
* Arnavut gençlerine askeri disiplini ve vatan savunmasını aşıladı.

Son Yılları ve Vefatı
Arnavutluk’un iç karışıklıklar ve dış müdahalelerle boğuştuğu yıllarda bile davasından vazgeçmedi. Ancak siyasi çalkantılar ve Sırp işgaline karşı yürüttüğü mücadeleler sırasında esir düşerek zor şartlar altında yaşadı. 1918 yılında Podgorica’da, esir olarak vatanına duyduğu özlem ve verdiği mücadelenin yorgunluğuyla hayata gözlerini yumdu.

Mirası
Bugün Mehmet Paşa Deralla, sadece bir asker değil, Arnavutluk devletinin temellerini atan “Kurucu Babalar”dan biri olarak anılır. Onun mücadelesi, Kalkandelen’den Avlonya’ya kadar uzanan bir birlik ve beraberlik destanıdır.
#arnavuthaber #deralla