Son Dönem Osmanlı Tarihinin Gizli Kalmış Sayfalarına Yolculuk: Madalyonun Tersi

Siyasetin, diplomasinin ve imparatorluk içi dengelerin en çalkantılı olduğu bir dönem… Bir yanda tahtta oturan, dehası ve politikalarıyla bugün bile en çok tartışılan hükümdarlardan biri: II. Abdülhamid. Diğer yanda ise onun en uzun süre sadrazamlığını yapmış, Arnavut kökenlerinin gururunu taşıyan ama devlete de sadakatle bağlı olan bir devlet adamı: Avlonyalı Ferid Paşa.

Samih Nafiz Tansu’nun, Ferid Paşa’nın hatıraları ve belgelerinden yola çıkarak kaleme aldığı “Madalyonun Tersi”, resmi tarih anlatılarının arkasına bakmak isteyen iki büyük kitle için adeta bir başucu eseri niteliğinde: II. Abdülhamid dönemine ilgi duyanlar ve Arnavut tarihi/kimliği üzerine çalışanlar.
İşte bu iki okur grubunun bu nadide eseri mutlaka okuması için en önemli nedenler:

1. II. Abdülhamid Dönemine İlgi Duyanlar İçin: Yıldız Sarayı’nın Şifreleri

II. Abdülhamid’in yönetim anlayışını, insan ilişkilerini ve kriz anlarındaki reflekslerini anlamanın en iyi yolu, ona en yakın olan isimlerin gözünden bakmaktır.

• “Sadrazamlık” Makamının Gerçekleri: Avlonyalı Ferid Paşa, Yıldız Sarayı ile Babıali arasındaki o bıçak sırtı dengeyi bizzat yönetti. Kitap, padişahın kararlarını alırken hangi dengeleri gözettiğini, sadrazamıyla nasıl bir ilişki kurduğunu ve dönemin istihbarat ağının nasıl işlediğini birinci ağızdan aktarıyor.
• Resmi Tarihin Arkası: Kitabın adı tesadüf değil. “Madalyonun Tersi”, sadece zaferleri ya da yenilgileri değil; saray içi çekişmeleri, jurnalleri ve padişahın en yakınındaki insanlara bile olan temkinli yaklaşımını satır aralarında okura sunuyor.

2. Arnavut Tarihine ve Kimliğine İlgi Duyanlar İçin: Bir Ulusun Dağılma Dönemindeki Sancısı

Avlonyalı Ferid Paşa, Osmanlı elitleri arasında Arnavut kimliğini ve nüfuzunu en üst düzeyde temsil eden figürlerden biriydi. Onun anıları, Balkanlar’ın ve özellikle Arnavut coğrafyasının kaderinin tayin edildiği yılları aydınlatıyor.

• Balkanlar’da Milliyetçilik ve Arnavutlar: İmparatorluğun dağılma sürecinde Balkanlar’da yükselen milliyetçilik akımları karşısında Arnavutların duruşu, bağımsızlık fikirlerinin doğuşu ve Osmanlı içindeki Arnavut elitlerin yaşadığı kimlik/sadakat çatışması Ferid Paşa’nın perspektifinden çok daha net anlaşılıyor.
• Avlonyalı Ailesinin Rolü: Arnavutluk tarihinin en köklü ve nüfuzlu ailelerinden biri olan Avlonyalılar (Vlora ailesi), hem Osmanlı bürokrasisinde hem de daha sonra bağımsız Arnavutluk’un kurulmasında (Ferid Paşa’nın kardeşi İsmail Kemal Bey vasıtasıyla) tarihi roller üstlendi. Bu kitap, bu güçlü ailenin imparatorluk vizyonuna ışık tutuyor.

“Tarih, sadece kazananların yazdığı raporlardan ibaret değildir; o raporların yazıldığı masaların arkasındaki fısıltılardır.”

Özetle;
Eğer II. Abdülhamid Han’ın 33 yıllık saltanatının en kritik dönemecini sarayın en yetkili ikinci isminin gözünden okumak istiyorsanız ya da Balkanlar’ın ve Arnavut halkının imparatorluğun son günlerindeki sosyo-politik durumunu merak ediyorsanız, Madalyonun Tersi aradığınız o derin ve samimi kaynak. Gür Kitabevi’nin bu 1970 basımı nadide eseri, sizi tarihin tozlu koridorlarında tarafsız ve etkileyici bir keşfe davet ediyor.