BEKTAŞİLER OLMADAN BEKTAŞİLİK FORUMU MU DÜZENLENİR?

BEKTAŞİLER OLMADAN BEKTAŞİLİK FORUMU MU DÜZENLENİR?

Bektaşiliğin dününü, bugününü ve geleceğini konuşuyorsunuz. Peki, Bektaşilerin kendisi nerede?

Tiran’da “Balkanlar’da Bektaşiliğin Dünü ve Bugünü” başlığıyla bir forum düzenleniyor. Türkiye’den, Arnavutluk’tan, Kosova’dan ve Kuzey Makedonya’dan akademisyenler, araştırmacılar ve din temsilcileri bir araya geliyor. Bektaşiliğin tarihi, kültürel mirası ve geleceği tartışılıyor.

Ancak insanın aklına son derece basit, fakat bir o kadar da önemli bir soru geliyor: Bektaşiler olmadan Bektaşiliğin dünü, bugünü ve geleceği mi konuşulur?

Bir inancı kitaplardan okuyarak, tarihî belgeler üzerinden inceleyerek veya siyasi gelişmeler çerçevesinde değerlendirerek anlayabilirsiniz. Fakat o inancı yaşayanların sesini duymadan, onların görüşlerini ve iradesini tartışmanın merkezine koymadan nasıl kapsamlı bir değerlendirme yaptığınızı iddia edebilirsiniz?

Bektaşilik, akademik kürsülerde tartışılacak bir araştırma konusu olmanın ötesinde, yaşayan bir inanç ve köklü bir toplumsal mirastır. Bu mirasın gerçek sahipleri yalnızca tarihçiler, araştırmacılar veya siyasetçiler değildir. O mirası yaşatan, koruyan ve gelecek nesillere aktaran Bektaşi toplumudur.

Üstelik tartışmanın merkezinde, Arnavutluk Başbakanı Edi Rama’nın 2024 yılında gündeme getirdiği, Tiran’da egemen bir Bektaşi oluşumu kurulması girişimi bulunuyor. Böylesine önemli bir mesele ele alınırken Bektaşi toplumunun iradesi, beklentileri ve itirazları tali bir konuya indirgenemez.

Kim, kimin adına konuşuyor? Kimin geleceği hakkında karar veriliyor? Ve en önemlisi, hakkında konuşulan insanlar bu tartışmanın neresinde duruyor?

Bu soruların cevabı verilmeden, düzenlenen bir forumun Bektaşi toplumunu ne ölçüde temsil ettiği tartışmaya açık kalacaktır.

Kimse Bektaşilik üzerine akademik araştırma yapılmasına veya farklı görüşlerin tartışılmasına karşı çıkmıyor. Mesele, temsil meselesidir. Bir topluluğun inancını ve geleceğini tartışmak başka, o topluluğun kendi sesini gerçekten duyurmasına imkân vermek başkadır.

Balkanlar’ın dinî ve kültürel mirası, dışarıdan yapılan değerlendirmelerle tek başına korunamaz. Samimi bir diyalog, ilgili topluluğun doğrudan katılımını, farklı görüşlerinin duyulmasını ve iradesine saygı gösterilmesini gerektirir.

Bektaşiliğin geleceği konuşuluyorsa Bektaşiler söz sahibi olmalıdır. Bektaşiliğin mirası savunuluyorsa o mirası yaşatanların sesi duyulmalıdır.

Aksi hâlde geriye cevaplanması gereken çok temel bir soru kalır:

BEKTAŞİLER OLMADAN BEKTAŞİLİK FORUMU MU OLUR?

arnavuthaber

A BËHET FORUM PËR BEKTASHIZMIN PA BEKTASHINJTË?

Po flisni për të kaluarën, të tashmen dhe të ardhmen e Bektashizmit. Po vetë Bektashinjtë ku janë?

Në Tiranë po organizohet një forum me titull “E djeshmja dhe e sotmja e Bektashizmit në Ballkan”. Akademikë, studiues dhe përfaqësues fetarë nga Turqia, Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut po mblidhen së bashku. Diskutohen historia, trashëgimia kulturore dhe e ardhmja e Bektashizmit.

Por njeriut i lind një pyetje jashtëzakonisht e thjeshtë, por po aq e rëndësishme: A diskutohet e djeshmja, e sotmja dhe e ardhmja e Bektashizmit pa Bektashinjtë?

Një besim mund ta kuptoni duke e lexuar në libra, duke e studiuar përmes dokumenteve historike ose duke e vlerësuar në kuadër të zhvillimeve politike. Por si mund të pretendoni se keni bërë një vlerësim gjithëpërfshirës pa dëgjuar zërin e atyre që e jetojnë atë besim, pa i vendosur pikëpamjet dhe vullnetin e tyre në qendër të diskutimit?

Bektashizmi, përtej të qenit një temë kërkimore që diskutohet në auditorët akademikë, është një besim i gjallë dhe një trashëgimi e rrënjosur shoqërore. Pronarët e vërtetë të kësaj trashëgimie nuk janë vetëm historianët, studiuesit apo politikanët. Ata janë komuniteti Bektashi që e mban gjallë, e ruan dhe ua përcjell brezave të ardhshëm.

Madje, në qendër të diskutimit ndodhet nisma e Kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama, e hedhur në qarkullim në vitin 2024, për krijimin e një formacioni sovran Bektashi në Tiranë. Kur trajtohet një çështje kaq e rëndësishme, vullneti, pritshmëritë dhe kundërshtimet e komunitetit Bektashi nuk mund të reduktohen në një çështje dytësore.

Kush flet në emër të kujt? Për të ardhmen e kujt po merren vendime? Dhe më e rëndësishmja, ku qëndrojnë në këtë debat njerëzit për të cilët po flitet?

Pa marrë përgjigje këto pyetje, do të mbetet e diskutueshme se deri në çfarë mase një forum i tillë përfaqëson komunitetin Bektashi.

Askush nuk është kundër kërkimeve akademike mbi Bektashizmin apo diskutimit të pikëpamjeve të ndryshme. Çështja është çështje përfaqësimi. Është një gjë të diskutosh besimin dhe të ardhmen e një komuniteti, dhe krejt tjetër t’i japësh mundësi që ai komunitet ta dëgjojë vërtet zërin e vet.

Trashëgimia fetare dhe kulturore e Ballkanit nuk mund të mbrohet vetëm përmes vlerësimeve që bëhen nga jashtë. Një dialog i sinqertë kërkon pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë të komunitetit përkatës, dëgjimin e pikëpamjeve të ndryshme dhe respektimin e vullnetit të tij.

Nëse po flitet për të ardhmen e Bektashizmit, Bektashinjtë duhet të kenë fjalën. Nëse po mbrohet trashëgimia e Bektashizmit, duhet të dëgjohet zëri i atyre që e mbajnë gjallë atë trashëgimi.

Përndryshe, mbetet një pyetje shumë themelore që pret përgjigje:

A BËHET FORUM PËR BEKTASHIZMIN PA BEKTASHINJTË?

arnavuthaber