“Büyüme Planı – AB’ye Giden Yolumuz” Zirvesi Tiran’da Düzenleniyor!

“Büyüme Planı – AB’ye Giden Yolumuz” Zirvesi Tiran’da Düzenleniyor!

Arnavutluk’un başkenti Tiran, Batı Balkan ülkelerinin liderlerini ve Avrupa kurumlarının temsilcilerini bir araya getiren “Büyüme Planı – AB’ye Giden Yolumuz” Zirvesi’ne ev sahipliği yapıyor. Bölgesel iş birliğini güçlendirmeyi ve AB entegrasyon sürecini hızlandırmayı amaçlayan zirve, bölge için önemli siyasi ve ekonomik mesajlar taşıyor.

Heyetler, resmi karşılama töreni için Tugaylar Sarayı’nda ağırlandı. İkili görüşmelerde ortak öncelikler, ekonomik kalkınma projeleri ve Avrupa entegrasyonunun önündeki zorluklar ele alındı.

Zirve kapsamında Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Kosova Başbakanı Albin Kurti’yi resmi resepsiyonda ağırladı. Görüşmenin, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri ve ortak projeleri güçlendirmeye yönelik önemli adımlar içermesi bekleniyor.

Tiran’daki zirvenin, Batı Balkanlar’ın AB için stratejik önemini vurgulayan yeni siyasi taahhütler ortaya koyması ve bölgesel istikrar ile kalkınmaya dair ortak bir yaklaşım geliştirmesi hedefleniyor.

21 Kasım 2025’te Tiran’da yapılan Batı Balkanlar (Western Balkans) zirvesiyle ilgili olarak öne çıkan temel sonuçlar şöyle:

Zirveden Öne Çıkan Sonuçlar

Büyüme Planı Değerlendirmesi
- Zirvede, AB’nin Batı Balkanlar için hazırladığı „Growth Plan” (Büyüme Planı) üzerindeki ilerleme ele alındı.
- Reform Ajandaları büyük ölçüde uygulanıyor: zirveye göre 2025 için planlanan reform adımlarının yaklaşık %85’i uygulanmış durumda.
- Bazı ülkelerde somut reform ilerlemeleri vurgulandı:
  - Arnavutluk: Vergi muafiyetlerinin gözden geçirilmesi, kayıt dışı servet tespitine yönelik araçlar geliştirilmesi.
  - Kuzey Makedonya: Dijital/siber güvenlik alanında AB standartlarına uyum; kayıtsız işçiler konusunda denetimlerin artırılması.
  - Karadağ: Yenilenebilir enerji sertifikasyon sistemini AB normlarına yaklaştırma; kamu binalarının uzun vadeli renovasyon planı.
Mali Destek ve Fon Kullanımı
- Reform ve Büyüme Tesisi (Reform and Growth Facility) kapsamında 2025’te toplam 414 milyon euro fon serbest bırakıldı.
- Dağılım şöyle olmuş: Arnavutluk yaklaşık 164 milyon €, Karadağ 45 milyon €, Kuzey Makedonya 76 milyon €.
- Sırbistan için de ön finansman (pre-financing) ödemesi yapılmış (~111 milyon €) ve ek ödeme talepleri değerlendirilmekte.
- Ancak Bosna Hersek ve Kosova henüz bu fondan ödeme alamamış durumda.
  - Özellikle Kosova, tesis için gereken anlaşmaları (Facility ve Loan Agreements) henüz tam ratifiye etmemiş.
  - Bosna Hersek’in Reform Ajandası ise imzalanmak üzere; Komisyon onayının yakında gelmesi bekleniyor.
Bölgesel Entegrasyon ve Altyapı
- Zirvede, Batı Balkanlar içi ulaşım koridorlarının (özellikle AB ile entegrasyon açısından) önemi vurgulandı.
- Ortak Transit Sistemine (Common Transit Convention) katılım süreci ele alındı:
  - Karadağ, 1 Kasım itibarıyla bu sisteme dahil olmuş ve Bilgisayarlı Transit Sistemini uygulamaya başlıyor.
  - Arnavutluk ve Bosna Hersek, bu sisteme katılım hazırlıklarını sürdürüyor.
- “WiFi4WB” inisiyatifi ile 394 belediyede Wi-Fi erişimi sağlanması planlanıyor.
- Telekom operatörleriyle yapılan anlaşmalar sayesinde, Batı Balkan ülkelerinin “EU Roam Like at Home” sistemine entegrasyonu desteklenecek.
Sivil Toplum ve Şeffaflık
- Liderler, reformların uygulanmasını hızlandırmak için sivil toplumun katılımını güçlendirmeyi ve reformların faydalarının vatandaşlar ve işletmeler tarafından daha görünür olmasını sağlamayı taahhüt etti.
- Bölgesel İşbirliği Konseyi (RCC), CRM (Common Regional Market – Ortak Bölgesel Pazar) için teknik destek sağlama rolünü vurguladı.
- Ayrıca, RCC bir “CRM İzleme Mekanizması” (Monitoring Mechanism) geliştirecek; bu mekanizma ile hükümetler, AB Komisyonu ve vatandaşlar reformların ilerlemesini takip edebilecek.
Siyasi Kararlılık
- Zirvede siyasi liderler, reformların kararlılıkla sürdürülmesi konusunda “güçlü bir taahhüt” ortaya koydu.
- Ayrıca, ortak bölgesel pazarın (Common Regional Market) tam işleyişine ve AB Tek Pazarına entegrasyon hedefi yinelendi.

Değerlendirme ve Önemi

Bu zirve, AB ile Batı Balkan ülkeleri arasında büyüme, reform ve entegrasyon konularında somut ilerlemelerin altını çizdi.
Mali destek (414 milyon €) önemli bir sinyal: AB, reformları destekliyor ve bölgesel entegrasyonu teşvik ediyor.
Altyapı (ulaşım, transit sistemleri) ve dijitalleşme (Wi-Fi, telekom) konularına yatırım yapılması, ekonomik entegrasyonun yanı sıra vatandaşların günlük hayatına da doğrudan yansıması beklenen adımlar.
Sivil toplumun sürece dahil edilmesi ve izleme mekanizmalarının kurulması, reformların şeffaflığı ve hesap verebilirliği açısından kritik.
Ancak Kosova ve Bosna Hersek’in fon alımında geri kaldığı, bu ülkelerde reform sürecinin bazı riskler içerdiğini gösteriyor.