FERİKÖY’DE TARİHİ BİR KARE: BİR ARNAVUT MEKTEBİ -

FERİKÖY’DE TARİHİ BİR KARE: MÜTAREKE YILLARINDAN BİR ARNAVUT MEKTEBİ VE İSTANBUL’UN EĞİTİM MİRASI

İstanbul’un tarihi sokakları, asırlar boyunca farklı kültürlerin, dillerin ve toplulukların bir arada yaşama kültürüne tanıklık etmiştir. Bu zengin kültürel mirasın dikkat çekici ancak az bilinen yapraklarından biri de Mütareke Yılları İstanbul’unda (1918-1923) faaliyet gösteren eğitim kurumlarıdır.

Arşivlerden gün yüzüne çıkan ve üzerinde “Nxënësit Shqiptar në Stamboll FERİ-QOJ” (İstanbul Feriköy’deki Arnavut Öğrenciler) notu bulunan tarihi bir fotoğraf, dönemin sosyo-kültürel dokusunu ve eğitim hayatını gözler önüne seriyor.

Mütareke Dönemi ve Feriköy’deki Eğitim Yuvası

1920’li yılların başında, İstanbul’da yaşayan Arnavut topluluğu, çocuklarına kendi ana dillerinde eğitim vermek ve kültürel bağlarını korumak amacıyla bir girişimde bulundu. Bu kapsamda Feriköy’de kurulan ve ünlü Arnavut şair Naim Frashëri’nin adını taşıyan özel okul, dönemin çocuklarına kapılarını açtı.

Fotoğrafta yer alan öğrenciler; geleneksel başlıkları (plis/akbaşlı) ve dönemin denizci (bahriye) tarzı okul üniformalarıyla, Mütareke Dönemi İstanbul’unun kendine has atmosferini yansıtıyor.

Cumhuriyet’in Kuruluşu ve Eğitimde Birlik Süreci

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte yeni kurulan devlet, eğitim sisteminde köklü bir modernleşme ve kurumsallaşma hamlesi başlattı. 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhīd-i Tedrīsāt (Öğretim Birliği) Kanunu, Türkiye genelindeki tüm eğitim kurumlarını tek bir çatı altında ve Milli Eğitim Bakanlığı denetiminde toplamayı hedefledi.

Bu yasal düzenleme, ülkedeki tüm özel ve yerel mekteplerin müfredat ve hukuki statülerini merkezi bir yapıya bağladı. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecindeki bu doğal idari dönüşüm neticesinde; müfredatı ve eğitim dili tek bir etnik yapıya dayalı özel mekteplerin statüsü sona erdi. Feriköy’deki bu Arnavut okulu da yeni eğitim politikaları ve kamu düzeni çerçevesinde faaliyetlerini tamamlayarak kapılarını kapattı. Öğrenciler ise yeni kurulan Cumhuriyet’in devlet okullarında ortak müfredatla eğitimlerine devam ettiler.

Ortak Geçmişin Unutulmaz Bir Hatırası

Feriköy’deki okulun tarihi, hem Türk hem de Arnavut toplumlarının yüzyıllara dayanan köklü dostluğunu ve İstanbul’un çok kültürlü eğitim mirasını simgeleyen kıymetli bir hatıra olarak arşivlerdeki yerini koruyor. Bir dönemin zorlu şartlarında çocukların eğitimine katkı sunan bu kare, geçmişin dostane bağlarını günümüze taşıyan önemli bir belge niteliğinde.