Sirkeci Vlora Han Haberimize Anlamlı Yanıt: Osmanlı’nın Son Günlerinde İstanbul’da İki Arnavut Efendi

Geçtiğimiz günlerde yayınladığımız “Sirkeci Vlora Han” incelememizin ardından, tarihe ışık tutan muazzam bir arşiv belgesi okuyucumuz Nuri Luboteni tarafından bizlere ulaştırıldı.
Vlora Han haberimizi gören Nuri Luboteni, dedelerinin 1910-1920 yılları arasında Sirkeci’de çektirdiği tarihi fotoğrafın ön ve arka yüzünü bizlerle paylaştı. Kosova’nın Prizren şehrinden olan aile, o dönem İstanbul’un kalbi olan Sirkeci’de bu unutulmaz hatırayı bırakmış.

Prizren’den Sirkeci’ye Uzanan Bir Aile Hikayesi

Okuyucumuz Nuri Luboteni, dedesinin adını taşıyor. Paylaştığı tarihi fotoğrafta solda oturan kişi dedesi Nuri Efendi, sağda ayakta duran ise dedesinin kardeşi (amcası) Hamdi Efendi. Okuyucumuz, Arnavut olan dedelerinin Kosova Prizren’den İstanbul’a tam olarak neden geldiklerini bilmediklerini söylese de, fotoğrafın çekildiği dönem (1900-1920 aralığı) Balkanlar ile İstanbul arasındaki yoğun tarihi hareketliliği özetler nitelikte.

Saray Fotoğrafçısının Kadrajından: İki Arnavut Efendi

Fotoğrafın ön yüzünde Latif harflerle “Sirkedji Stamboul” yazarken, arka yüzü ise adeta bir sanat eseri. Fotoğraf, Osmanlı’nın son dönemindeki en prestijli stüdyolardan biri olan ve Sultan II. Abdülhamid’in saray fotoğrafçılığını da yapan Ermeni asıllı Bogos Tarkulyan’ın ünlü Phébus (Febüs) Stüdyosu’nun Sirkeci şubesinde çekilmiş. Arkasında Osmanlıca ve Fransızca olarak “Febüs Fotoğrafhanesi Sirkeci Şubesi” anteti ve dönemin ödül madalyalarının çizimleri yer alıyor.

Şık takım elbiseleri, fesleri ve vakur duruşlarıyla Osmanlı’nın son günlerinde İstanbul’da boy gösteren bu iki Prizrenli Arnavut efendinin fotoğrafı, Sirkeci’nin ve Vlora Han’ın temsil ettiği o kozmopolit, çok kültürlü dönemi en yalın haliyle gözler önüne seriyor.

Sirkeci Garı’nın Kalbindeki Stüdyo: Foto Febüs

Ana stüdyosu Beyoğlu’nda (İstiklal Caddesi) bulunan ünlü saray fotoğrafçısı Bogos Tarkulyan, Sirkeci Garı’nın açılmasıyla bölgenin kazandığı uluslararası hareketliliği görerek, Gar’a çıkan ana cadde (İstasyon Caddesi) üzerinde bu özel şubeyi açmıştı. Dönemin Şark Ticaret Yıllıkları (Annuaire Oriental) kayıtlarına göre; limana, otellere ve gara gelen seyyahların, tüccarların ve Balkanlar’dan gelen misafirlerin ilk durağı bu cadde üzerindeki fotoğrafhaneydi.

​Vlora Han ile Karşı Karşıya Bir Tarih

Habere konu olan tarihi Vlora Han da tam olarak bu hareketli caddelerin kesişiminde, Sirkeci’nin merkezinde yer alıyor. Yani Prizrenli Nuri ve Hamdi Efendiler, muhtemelen Vlora Han’ın da bulunduğu o tarihi sokaklardan yürüyerek, hemen birkaç bina ötedeki ya da karşı sıradaki Febüs Fotoğrafhanesi’ne girip bu ölümsüz pozu vermişlerdi. Fotoğrafın altındaki paspartu kartonuna basılan şık “Photographe Sirkedji” ibaresi de bu şubenin o dönem ne denli popüler bir çekim merkezi olduğunu kanıtlıyor.

Bu değerli aile yadigârını ve tarihi arşiv belgesini bizlerle paylaşan okuyucumuz Nuri Luboteni’ye teşekkür ederiz.

arnavuthaber