Yitik Arnavut Yurdu: Kesriye / Kostur

Yitik Arnavut Yurdu: Kesriye / Kostur

Bugün Yunanistan sınırları içinde kalan Kostur, Balkan tarihinin en eski yerleşimlerinden biri olmasının yanında, yüzyıllar boyunca Arnavutların yaşadığı önemli şehirlerden biri olarak bilinir. Osmanlı döneminde Kesriye adıyla anılan bu şehir, hem stratejik konumu hem de çok kültürlü yapısıyla Balkanlar’ın önemli ticaret ve kültür merkezlerinden biriydi.

Kesriye, Orestiada Gölü kıyısında kurulu olup Orta Çağ’dan itibaren farklı halkların yaşadığı bir yerleşim olmuştur. Ancak özellikle Osmanlı İmparatorluğu döneminde şehirde önemli bir Arnavut nüfusunun bulunduğu bilinmektedir. Osmanlı idaresi altında Kesriye, Manastır vilayetinin önemli merkezlerinden biri olmuş; ticaret, zanaat ve askeri teşkilatlanma açısından dikkat çekmiştir. Arnavut aileler özellikle idari görevlerde, ticarette ve askerlikte önemli roller üstlenmişlerdir.

Balkanlar’daki siyasi dengeler Balkan Savaşları ile köklü şekilde değişti. 1912’de Osmanlı hakimiyetinin sona ermesiyle Kesriye, Yunanistan yönetimine geçti. Bu dönemden sonra bölgede yaşayan Müslüman ve Arnavut nüfus için zor yıllar başladı. Baskılar, mülklere el konulması ve güvenlik sorunları nedeniyle birçok Arnavut aile Anadolu’ya veya Balkanların farklı bölgelerine göç etmek zorunda kaldı.

Bu süreç özellikle Lozan Antlaşması sonrası daha da hızlandı. Türkiye ile Yunanistan arasında yapılan nüfus mübadelesi çerçevesinde bölgede yaşayan Müslüman toplulukların büyük kısmı Anadolu’ya gönderildi. Bu göç dalgası yalnızca nüfus değişimi değil, aynı zamanda Kesriye’de yüzyıllar boyunca varlık göstermiş Arnavut kültürünün de büyük ölçüde silinmesine yol açtı.

Kesriye ve çevresindeki Müslüman Arnavut nüfusunun yaşadığı trajediler, Balkanlar’daki birçok benzer olay gibi, tarih boyunca göç, sürgün ve kimi zaman şiddet olaylarıyla hatırlanır. Arnavutlar açısından bu şehir, bugün kayıp yurtlar arasında anılan yerlerden biri olarak görülür. Bu nedenle Kesriye, Arnavut kolektif hafızasında yalnızca bir şehir değil; aynı zamanda Balkan tarihinin acı göç hikâyelerinden birinin sembollerinden biridir.

Kapak görselinde yer alan 1919 yılına ait bu fotoğraf, Kesriye’nin henüz büyük demografik değişimlerden tamamen etkilenmediği bir dönemi yansıtır. O yıllarda şehirde hâlâ Osmanlı mirasının izleri, camiler, çarşılar ve Arnavut ailelerin yaşamı görülmekteydi.

Bugün Kesriye sokaklarında dolaşırken, eski mahallelerin taş evleri ve Osmanlı döneminden kalma mimari unsurlar, bir zamanlar burada yaşayan Arnavut ve Müslüman toplulukların izlerini hâlâ sessizce taşımaya devam eder.