Shemsettin Sami (Frasheri)
Doğumu: 1 Haziran 1850
Ölümü: 1 Temmuz 1904

Asıl adı Şemseddin Sami olan Fraşeri, Arnavut asıllı Osmanlı yazarı, ansiklopedist ve sözlükçüdür. Yaşadığı dönemde Türk dili ve grameri üzerine yaptığı önemli çalışmalarla tanınır. Aynı zamanda Arnavut dili ve kültürü için de önemli hizmetlerde bulunmuştur.

Hayatı
Şemsettin Sami, 1 Haziran 1850’de bugünkü Arnavutluk sınırlarında bulunan Fraşer köyünde doğdu. İlk eğitimini köyündeki bir Bektaşi tekkesinde aldı. Daha sonra Yanya’daki (Ioannina) Zosimea Lisesi’nde eğitimine devam etti. Burada Fransızca, İtalyanca ve Yunanca öğrendi.
1872 yılında İstanbul’a yerleşti ve çeşitli gazetelerde yazılar yazmaya başladı. Aynı zamanda sözlük ve ansiklopedi çalışmalarına da başladı. 1882 yılında ilk Türkçe ansiklopedi olan “Kamus-ı Fransevî”yi yayımladı. Bunu 1889’da “Kamus-ı Türkî” ve 1898’de “Kamus-ı Arabî” izledi.
Şemsettin Sami, sadece dil alanında değil, edebiyat alanında da önemli eserler verdi. 1872 yılında ilk Türkçe romanlardan biri olan “Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat”ı yayımladı. Ayrıca tiyatro oyunları ve çeviriler de yaptı.
Eserleri
Şemsettin Sami’nin en önemli eserleri şunlardır:

• Kamus-ı Türkî: Türk dilinin en önemli sözlüklerinden biridir.
• Kamus-ı Fransevî: Türkçe-Fransızca bir sözlüktür.
• Kamus-ı Arabî: Türkçe-Arapça bir sözlüktür.
• Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat: İlk Türkçe romanlardan biridir.
• Besa yahut Ahde Vefa: Bir tiyatro oyunudur.
  Katkıları
  Şemsettin Sami, Türk dilinin gelişmesine büyük katkılar sağlamıştır. Sözlük çalışmalarıyla Türk dilinin zenginleşmesine ve standartlaşmasına yardımcı olmuştur. Aynı zamanda edebiyat alanındaki eserleriyle de Türk edebiyatının gelişmesine katkıda bulunmuştur.
  Ölümü
• 1 Temmuz 1904’te Erenköy’deki evinde hayatını kaybetti.
• Erenköy’deki Sahrayıcedid Mezarlığı’nda birinci eşinin yanına gömülmüştür. 1968 yılında ailesinin isteği üzerine kemikleri Feriköy Mezarlığı’na 23. adadaki aile kabristanına oğlu Galatasaray Spor Kulübü kurucusu Ali Sami Yen’in yanına nakledildi.

Şemseddin Sami, modern Türk milliyetçiliğinin ilk ve bazı yönleriyle en ilginç biçimi olan Osmanlıcılığın en önemli temsilcilerinden biridir. Aslen Arnavut olduğu ve Arnavut sorunlarıyla yakından ilgilendiği halde, Osmanlı devletinin modernleşerek güçlenmesini savunmuş, bunun için imparatorluğun ortak dili olan Türkçenin önemini vurgulamıştır. Türkçeyi incelemek, modernize etmek, geliştirmek ve öğretmek alanlarında, yalnız kendi çağında değil, tüm dönemlerde, Şemseddin Sami kadar emek vermiş kimse azdır.

Fakat bunun yanından Modern Arnavut milliyetçiliğinin (Rilindja Kombëtare) manifestosu sayılan Arnavutluk Ne idi, Nedir, Ne Olacak başlıklı kitapçığı yazmıştır. Şemseddin Sami Fraşeri bu yönüylede Arnavut ulusal geleneğin öncülerinden biridir. Bu esere dayanarak Sami Fraşerî, kardeşleri Naim ve Abdül ile birlikte, Arnavut ulusal düşüncesinin babası sayılır.

Şemsettin Sami batı karşısında gerilemiş ve çökmekte olan Osmanlı İmparatorluğu’nu ayağa kaldırmak için Türk dili üzerine çalışmalar üretirken, diğer tarafta Arnavut ulusunun geleceği içinde emek vermiştir.

Sonuç
Şemsettin Sami, Arnavut ve Türk dili kültürü için önemli bir şahsiyettir. Yaptığı çalışmalarla günümüzde de saygı ve takdirle anılmaktadır.

#ARNAVUTHABER