Üsküp Derneği’nin “Kazan-Kazan Vatandaşlık ve Üretim Modeli” adlı absürd projesi.

Teoride kulağa son derece hoş gelen, duygusal ve ekonomik argümanları birleştiren bir diaspora projesi gibi görünse de, realite testine sokulduğunda karşı karşıya kalacağı çok ciddi lojistik, politik, sosyolojik ve coğrafi engelleri göremeyecek kadar absürt ve vizyonsuz.

1. Sosyolojik Boyut: “Türkiye’de hayvancılık yapmayan, Makedonya’ya gider mi?”

Görsel, Türkiye’deki Makedonya göçmenlerinin “ata topraklarına dönüp üretim yapma” motivasyonuna sahip olduğunu varsayıyor. Ancak bu varsayım modern sosyolojiyle çelişiyor:

• Şehirleşme ve Nesil Farkı: Türkiye’deki Kuzey Makedonya göçmenlerinin büyük çoğunluğu 2. ve 3. nesildir. İstanbul, Bursa, İzmir gibi büyükşehirlerde kurulu bir düzenleri, işleri ve kentsel yaşam alışkanlıkları vardır.
• Tarımsal Tecrübe Eksikliği: Görselde “mühendis, doktor, esnaf, akademisyen” denilerek potansiyel övülüyor. Ancak bir doktorun veya mühendisin Türkiye’deki konforunu bırakıp Makedonya’nın altyapısı çökmüş, 15-20 yıldır boş kalmış ücra bir köyüne gidip fiilen hayvancılık yapmasını beklemek ütopiktir.
• Girişimci/Yatırımcı Rolü: Buradaki tek ihtimal, bu kişilerin bizzat gitmesi değil, “yatırımcı” olarak sermaye koymasıdır. Ancak yatırımcı da emeğin ucuz, regülasyonların rahat ve pazarın güvenli olduğu yeri seçer. Türkiye’de hayvancılıkta kârlılık bulamayan bir yatırımcının, lojistik maliyetleri göze alarak Makedonya’ya girmesi için çok büyük teşvikler gerekir.

2. Politik ve Tarihsel Boyut: “Makedonya Hükümeti Vatandaşlık ve Oturum Verir mi?”

En kritik kırılma noktalarından biri burasıdır. Balkan coğrafyasındaki demografik dengeler son derece hassastır.

• Demografik Korkular: Kuzey Makedonya, çok etnikli bir devlettir (Makedonlar, Arnavutlar, Türkler vb.). Makedon milliyetçileri ve devlet aklı, ülkeye kitlesel bir Müslüman/Türk nüfus geri dönüşünü “demografik dengenin kendi aleyhlerine bozulması” olarak algılar. Zaten halihazırda yürürlükte olan vatandaşlık yasalarında göçmenlere haklar tanınsa da, süreçlerin bürokratik olarak yavaşlatılmasının temel sebebi budur.
• AB Vizyonu: Kuzey Makedonya AB üyesi olmaya çalışmaktadır. Yüz binlerce Türkiye Cumhuriyeti vatandaşına hızla vatandaşlık verip onları AB sınırlarına taşıyacak bir projeye, bizzat Avrupa Birliği (AB) şerh koyacaktır. Dolayısıyla Makedon hükümetinin bu süreci “hızlandırması” politik olarak neredeyse imkansızdır.
• Mülkiyet Sorunları: Boşalan köylerdeki arazilerin sahiplik durumları hukuken karmaşıktır. Çoğu arazinin varisleri Avrupa’ya (Almanya, İtalya) göç etmiştir veya devletleştirilmiştir. Bu arazilerin kolayca Türkiye’den gelenlere tahsis edilmesi ciddi mülkiyet krizleri doğurur.

3. Coğrafi ve Lojistik Boyut: “Makedonya’nın Kaynakları Türkiye’ye Yeter mi?”

Matematiksel ve coğrafi gerçekler, bu projenin Türkiye’nin kırmızı et ihtiyacını çözebileceği iddiasını çürütmektedir:

• Ölçek Sorunu: Kuzey Makedonya’nın toplam yüz ölçümü yaklaşık 25.713 km^2‘dir (Neredeyse Konya veya Ankara ili kadar). Türkiye’nin nüfusu ise 85 milyonun üzerindedir.
• Arazi ve Mera Kapasitesi: Makedonya dağlık bir ülkedir. Görselde bahsedilen “300 boş köyün” arazileri toplansa bile, Türkiye’nin yıllık yüz binlerce tonluk devasa kırmızı et açığını kapatabilecek bir endüstriyel hayvancılık kapasitesine (mera ve yem üretimine) fiziki olarak sahip değildir.
• Lojistik ve Gümrük: Makedonya’da üretilen etin Türkiye’ye getirilmesi ciddi bir lojistik maliyettir. Ayrıca Türkiye’nin hayvancılığı korumak için uyguladığı gümrük duvarları, ithalat kotaları ve hastalık/karantina regülasyonları (AB dışı bir ülkeden canlı hayvan veya et alım kuralları) bu ticaretin önünde büyük birer engeldir.

Genel Değerlendirme ve Sonuç

Özetle;

Bu proje makro düzeyde bir “Türkiye’nin et sorununu çözme” projesi olamaz. Ancak mikro düzeyde, yani Makedonya’da halihazırda yaşayan soydaşların desteklenmesi, oradaki yerel Türklerin ekonomik olarak güçlendirilmesi ve Türkiye’den sınırlı sayıda butik yatırımcının organik hayvancılık yaparak niş pazarlara (örneğin kaliteli kurutulmuş et veya yerel peynir üretimi) oynaması şeklinde kısmen uygulanabilir. Büyük ölçekli bir “Kazan-Kazan” göç ve üretim modeli olarak ise tamamen romantik bir temenniden ibarettir.

arnavuthaber