Arnavutluk Tarihinin Dönüm Noktası: Hain Esat Paşa Toptani’nin İdamı

Arnavutluk Tarihinin Dönüm Noktası: Hain Esat Paşa Toptani’nin İdamı ve Avni Rüstem’in Tarihi Savunması

13 Haziran 1920 günü Paris, Arnavutluk tarihinin en önemli hesaplaşmalarından birine sahne oldu. Arnavut vatansever Avni Rüstem, Arnavutluk tarihine bir “ihanet sembolü” olarak geçen Esat Paşa Toptani’yi, öğle yemeğini yediği Continental Oteli’ndeki lokantadan çıkarken iki kurşunla vurarak cezalandırdı.

Bu suikast, sıradan bir cinayet değil; vatan topraklarının pazarlık konusu edilmesine ve kahraman bir komutanın arkadan vurulmasına karşı halk adına infaz edilen bir adaletti.

⚫ İşkodra’nın Satılması ve Hasan Rıza Paşa’nın Şehit Edilmesi

Esat Paşa Toptani, Balkan Savaşları sırasında Osmanlı Devleti’nin ve Arnavut halkının onur mücadelesi verdiği İşkodra Savunması’nda kara bir leke olarak tarihe geçmişti. İşkodra’yı kuşatan Karadağ ordusuna karşı şehri yerel halkla birlikte cansiperane savunan İşkodra Vali ve Kumandanı Hasan Rıza Paşa, şehri teslim etmeye niyetli olan Esat Paşa’nın azmettirmesi sonucu sinsice şehit edilmişti.
Hasan Rıza Paşa’nın ortadan kaldırılmasının ardından kale komutanlığını ele geçiren Esat Toptani, işgalci Karadağlılarla gizli bir anlaşma imzaladı. Kendi siyasi ikbali ve hırsları uğruna, binlerce şehidin kanıyla sulanan İşkodra’yı Karadağ’a teslim ederek vatana açıkça ihanet etti.

⚫ “Bütün Arnavutlar Adına İdam Ettim”

Bu büyük ihaneti ve Hasan Rıza Paşa’nın kahpece şehit edilmesini asla unutmayan vatansever Avni Rüstem, Esat Paşa’yı Paris’te adım adım takip ederek bu ihanetin bedelini ödetti. Paris’te çıkarıldığı Fransız mahkemesinde jüri karşısına çıkan Avni Rüstem, eylemini bir cinayet değil, millet adına gerçekleştirilmiş bir infaz olarak nitelendirerek tarihe geçen şu savunmayı yaptı:

> “Onu bütün Arnavutlar adına öldürdüm, vatanseverlik görevi yaptım. Halkımızın ona verdiği ölüm cezasını hak ettiğine inanacaksınız ve onu kendi ellerimle idam ettim!”
>

Avni Rüstem, bu dik duruşu ve sarsılmaz vatanseverliği sayesinde Fransız mahkemesi tarafından suçsuz bulunarak beraat etti. Esat Paşa Toptani’nin infazı, Arnavut milletinin bağımsızlık ve namus mücadelesinde ihanetin cezasız kalmayacağının en somut kanıtı olarak tarihteki yerini aldı.