Arnavutluk Cumhurbaşkanlığı Makamının Tarihçesi

Arnavutluk’ta komünist sistemin çöküşü ve çok partili hayata geçiş sürecinden sonra cumhurbaşkanlığı makamı farklı isimler tarafından yürütüldü.

Özgürlük/devrim sürecinden itibaren görev yapan cumhurbaşkanları

Ramiz Alia

Doğum: 18 Ekim 1925 – İşkodra, Arnavutluk
Mesleği: Komünist siyasetçi, parti yöneticisi
Cumhurbaşkanlığı: 30 Nisan 1991 – 9 Nisan 1992

Enver Hoca’nın ölümünden sonra ülkenin liderliğini devralan Ramiz Alia, Arnavutluk’un komünist sistemden çok partili demokrasiye geçiş sürecindeki son komünist lideridir. 1991’de devlet başkanı (cumhurbaşkanı) olarak görev yaptı. Onun döneminde muhalefet partileri kuruldu ve ilk çok partili seçimler gerçekleşti. 1992 seçimlerinde Demokrat Parti’nin kazanmasıyla görevden ayrıldı.

Sali Berisha

Doğum: 15 Ekim 1944 – Tropoja, Arnavutluk
Mesleği: Kardiyolog doktor, siyasetçi
Cumhurbaşkanlığı: 9 Nisan 1992 – 24 Temmuz 1997

Arnavutluk’un komünizm sonrası ilk demokratik seçimlerle gelen cumhurbaşkanıdır. Demokrat Parti’nin lideri olan Berisha, ülkeyi Batı’ya yaklaştırma, serbest piyasa ekonomisine geçiş ve NATO ile ilişkileri geliştirme politikaları izledi. Ancak 1997’deki büyük finansal piramit krizi ve toplumsal ayaklanmalar sonrası görevinden ayrıldı.

Rexhep Meidani

Doğum: 17 Ağustos 1944 – Vlora, Arnavutluk
Mesleği: Fizik profesörü, akademisyen
Cumhurbaşkanlığı: 24 Temmuz 1997 – 24 Temmuz 2002

1997 krizinden sonra Sosyalist Parti’nin desteğiyle cumhurbaşkanı seçildi. Akademik kökenli bir isim olan Meidani döneminde Arnavutluk siyasi istikrarı yeniden kurmaya ve devlet kurumlarını güçlendirmeye çalıştı. Aynı zamanda ülkenin Avrupa kurumlarıyla entegrasyonu hızlandı.

Alfred Moisiu

Doğum: 1 Aralık 1929 – İşkodra, Arnavutluk
Mesleği: Asker, general ve askeri mühendis
Cumhurbaşkanlığı: 24 Temmuz 2002 – 24 Temmuz 2007

Siyasi partiler arasında uzlaşma sonucu seçilen Moisiu, Arnavutluk’ta kurumların tarafsızlığını güçlendirmeye çalışan bir cumhurbaşkanı olarak bilinir. NATO üyeliği yolunda önemli reformların gerçekleştiği dönemlerden biri onun görev süresidir.

Bamir Topi

Doğum: 24 Nisan 1957 – Tiran, Arnavutluk
Mesleği: Veteriner hekim, akademisyen ve siyasetçi
Cumhurbaşkanlığı: 24 Temmuz 2007 – 24 Temmuz 2012

Demokrat Parti kökenli olan Topi, cumhurbaşkanı seçildikten sonra parti siyasetinden uzak ve daha bağımsız bir çizgi izledi. Onun döneminde Arnavutluk 2009 yılında NATO üyesi oldu.

Bujar Nishani

Doğum: 29 Eylül 1966 – Dıraç, Arnavutluk
Mesleği: Askeri eğitim almış siyasetçi, eski İçişleri Bakanı
Cumhurbaşkanlığı: 24 Temmuz 2012 – 24 Temmuz 2017

Demokrat Parti tarafından aday gösterilen Nishani, görev süresi boyunca özellikle hukuk devleti ve devlet kurumlarının güçlendirilmesi konularına vurgu yaptı. 2022 yılında hayatını kaybetti.

Ilir Meta

Doğum: 24 Mart 1969 – Çorovoda, Arnavutluk
Mesleği: Ekonomist ve siyasetçi
Cumhurbaşkanlığı: 24 Temmuz 2017 – 24 Temmuz 2022

Arnavutluk siyasetinin en etkili figürlerinden biridir. Daha önce başbakanlık, meclis başkanlığı ve dışişleri bakanlığı görevlerinde bulundu. Cumhurbaşkanlığı döneminde hükümetle sık sık yetki tartışmaları yaşandı.

Bajram Begaj

Doğum: 20 Mart 1967 – Rrogozhina, Arnavutluk
Mesleği: Asker, general ve eski Genelkurmay Başkanı
Cumhurbaşkanlığı: 24 Temmuz 2022 – günümüz

Arnavutluk Silahlı Kuvvetleri’nin eski Genelkurmay Başkanı olan Begaj, parlamentoda yapılan oylama ile cumhurbaşkanı seçildi. Göreve gelmeden önce askeri kariyerini sonlandırdı. Begaj, NATO üyeliği sonrası dönemde Arnavutluk’un güvenlik ve Batı kurumlarıyla entegrasyon politikalarını desteklemektedir.