KUZEY MAKEDONYA’DA DARBE GİRİŞİMİNİN 9. YILI
Demokrasiye saldırıdan, sandık üzerinden güç konsolidasyonuna…

2017’de Talat Xhaferi’nin meclis başkanı seçilmesi sonrası, VMRO-DPMNE çevresindeki radikal unsurların ve dış bağlantılı yapıların Makedonya Parlamentosu’nu basarak gerçekleştirdiği darbe teşebbüsünün üzerinden 9 yıl geçti. O gün, yalnızca bir siyasi kriz değil; aynı zamanda çok etnisiteli yapının, demokratik düzenin ve özellikle Arnavutların siyasi kazanımlarının hedef alındığı karanlık bir dönüm noktası yaşandı.

Aynı süreçte Arnavut siyasetçi Ziadin Sela linç edilmek istendi, ölümden kıl payı kurtuldu. Bu saldırı, parlamenter sistemin askıya alınmak istendiğinin en açık göstergesiydi.

Bugün ise aradan geçen 9 yılın ardından tablo farklı ama tehlike aynı:
O gün darbe ile yapılamayanların, bugün seçim zaferi üzerinden adım adım hayata geçirilmesi riski.

Son seçimlerle birlikte VMRO-DPMNE yeniden güçlü şekilde iktidara geldi. Ancak bu güç, demokratik standartları ileri taşımak yerine, özellikle Arnavutların haklarını daraltan politikalarla anılmaya başladı.

Bugün karşı karşıya olunan temel sorunlar:

Arnavutça’nın statüsü aşındırılıyor:
Arnavutça Dil Yasası uygulamada zayıflatılıyor, kamu kurumlarında Arnavutça kullanımına fiili engeller çıkarılıyor.

Siyasi temsil zayıflatılıyor:
Arnavut seçmenin oylarıyla oluşan VLEN Koalisyonu, hükümette etkisiz bırakılıyor; kritik bakanlıklar verilerek değil, sembolik görevlerle sınırlandırılıyor.

Devlet kadrolarında geriye gidiş:
Kamu kurumlarında Arnavut temsil oranı düşürülüyor, liyakat yerine siyasi sadakat ön plana çıkarılıyor.

Milliyetçi söylemin yükselişi:
VMRO çizgisi, yeniden etnik kutuplaşmayı körükleyen bir dile yöneliyor; bu durum ülkenin iç barışını tehdit ediyor.

Uluslararası dengelerde kayma:
Batı ile entegrasyon süreci yavaşlarken, Rusya ve Sırbistan eksenine yakınlaşma eleştirileri artıyor.

Hukukun siyasallaşması:
Geçmişte darbe girişimine karışan yapıların etkisinin tam anlamıyla tasfiye edilmemiş olması, bugün devlet mekanizması içinde yeniden güç buldukları yönünde ciddi endişeler doğuruyor.

Dün darbe, bugün sistematik baskı

2017’de silahla, şiddetle ve kaosla yapılmak istenen; bugün seçim gücü, devlet mekanizması ve bürokrasi üzerinden daha “sessiz” ama daha kalıcı bir şekilde ilerliyor.

Bu noktada asıl soru şudur:
Sandıkla gelen bir iktidar, sandığın ruhuna ne kadar sadık kalıyor?

Arnavut toplumunun duruşu

O gün nasıl ki demokratik değerlere sahip çıkan bilinçli Arnavutlar bu darbe girişimine karşı durduysa, bugün de aynı bilinçle hakların geriletilmesine karşı durmak zorundadır.

Türkiye’de Arnavut medyasının doğuşu da bu süreçte bir ihtiyaçtan ortaya çıktı. Bu bağlamda Arnavut Haber gibi platformlar, yalnızca bir medya organı değil; aynı zamanda bir hafıza ve direniş alanıdır.

Eleştiri ve gerçekler

Ne yazık ki o gün olduğu gibi bugün de bazı STK’lar ve yapılar sessizliğini koruyor. Rumeli merkezli bazı kuruluşların, Makedonya’daki gelişmelere karşı tepkisiz kalması, hatta dolaylı olarak bu politikaları meşrulaştıran bir çizgide durması ciddi bir sorgulamayı hak ediyor.

Son söz

9 yıl önce demokrasiye yapılan saldırıyı unutmadık.
Bugün ise demokrasinin içinin boşaltılmasına karşı uyanık olmak zorundayız.

Çünkü tarih bize şunu gösterdi:
Darbe her zaman tankla gelmez; bazen kravatla, bazen sandıkla gelir.

9 VJETORI I TENTATIVËS PËR GRUSHT SHTETI NË MAQEDONINË E VERIUT

Nga dhuna në parlament, te konsolidimi i pushtetit përmes zgjedhjeve…

Në vitin 2017, pas zgjedhjes së Talat Xhaferi si kryetar i Kuvendit, elementë radikalë të lidhur me VMRO-DPMNE, së bashku me struktura të errëta dhe ndikime të jashtme, sulmuan Parlamentin e Maqedonisë në një përpjekje të hapur për grusht shteti. Ajo ditë nuk ishte vetëm një krizë politike, por një sulm i drejtpërdrejtë ndaj rendit demokratik dhe ndaj të drejtave të shqiptarëve në këtë shtet multietnik.

Gjatë atyre ngjarjeve, politikani shqiptar Ziadin Sela u linçua brutalisht dhe shpëtoi për pak nga vdekja. Ky akt dëshmoi qartë se synimi ishte rrëzimi i rendit kushtetues.

Sot, 9 vite më vonë, rreziku nuk ka zhdukur – vetëm ka ndryshuar formë.
Ajo që nuk u arrit me dhunë atëherë, rrezikon të realizohet sot përmes pushtetit politik.

Pas zgjedhjeve të fundit, VMRO-DPMNE është rikthyer fuqishëm në pushtet. Por ky rikthim, në vend që të forcojë demokracinë, po shoqërohet me politika që dëmtojnë të drejtat e shqiptarëve.

Problemet kryesore sot:

Dobësimi i statusit të gjuhës shqipe: Ligji i Gjuhës Shqipe po anashkalohet në praktikë; përdorimi i shqipes në institucione po pengohet.

Margjinalizimi politik i shqiptarëve:
VLEN Koalisyonu, pavarësisht mbështetjes elektorale, nuk ka marrë pozicione kyçe në qeveri dhe është lënë në role simbolike.

Rënie e përfaqësimit në administratë:
Shqiptarët po përjashtohen gradualisht nga institucionet shtetërore, duke zëvendësuar meritokracinë me besnikëri politike.

Rritja e retorikës nacionaliste:
Diskursi politik po kthehet drejt ndarjes etnike, duke rrezikuar bashkëjetesën.

Devijimi nga orientimi euro-atlantik:
Vërehet një afrim më i madh me qarqe lindore, duke ngadalësuar integrimin në BE.

Politizimi i drejtësisë:
Strukturat që dikur ishin pjesë e krizës nuk janë zhdukur plotësisht dhe ndikimi i tyre ndjehet ende.

Nga grushti i shtetit te presioni institucional

Në vitin 2017 u tentua me dhunë.
Sot, e njëjta frymë rrezikon të zbatohet përmes institucioneve, ligjeve dhe kontrollit politik.

Pyetja thelbësore është:
A po respektohet vullneti i qytetarëve, apo po përdoret pushteti për ta deformuar atë?

Qëndrimi i shqiptarëve

Ashtu si atëherë, edhe sot shqiptarët duhet të qëndrojnë të bashkuar në mbrojtje të të drejtave të tyre. Reagimi i shoqërisë dhe mediave shqiptare mbetet thelbësor për të ruajtur balancën demokratike.

Heshtja që flet

Fatkeqësisht, edhe sot disa organizata dhe struktura vazhdojnë të heshtin përballë këtyre zhvillimeve. Kjo heshtje, në shumë raste, shndërrohet në mbështetje të tërthortë.

Përfundim

Nuk e kemi harruar 27 prillin.
Nuk duhet të lejojmë që e njëjta logjikë të rikthehet në forma të tjera.

Sepse historia na mëson:
Grushti i shtetit nuk vjen gjithmonë me armë – ndonjëherë vjen me pushtet, me ligj dhe me heshtje.

ARNAVUTHABER #MaqedoniaEVeriut