Bulgaristan Arnavutları tarihi, yerleşimi ve günümüzdeki durumu hakkında sizler için kısa ve öz bilgiler derledik.

Bulgaristan’daki Arnavut yerleşimi, Osmanlı döneminde bölgeye göç eden Arnavutların kurduğu toplulukları kapsar. Arnavutlar, Osmanlı’nın askerî ve idarî sisteminde önemli roller üstlenmiş ve zaman içinde Bulgaristan’ın çeşitli bölgelerine yerleşmişlerdir.

Tarihî Arka Plan
Osmanlı Dönemi (14.-19. yy): Osmanlı fetihleri sırasında Arnavutlar, asker, yönetici ve tüccar olarak Bulgaristan’a yerleşti.
Yeniçeriler ve Tımarlı Sipahiler: Arnavut kökenli askerler ve beyler, özellikle Filibe (Plovdiv), Sofya, Vidin, Pazarcık, Kırcaali ve Deliorman bölgelerinde etkin oldu.

19. Yüzyıl Göçleri: Osmanlı’nın zayıflamasıyla, Arnavut topluluklarının bir kısmı geri dönerken, bazıları Bulgaristan’da kaldı.
Önemli Yerleşim Bölgeleri
Filibe (Plovdiv): Osmanlı döneminde önemli bir Arnavut nüfusu vardı. Şehirde Arnavut tüccarlar ve zanaatkârlar etkindi.
Sofya: 19. yüzyılda burada Arnavut toplulukları bulunuyordu.
Vidin: Tuna Nehri kıyısında, Osmanlı döneminde Arnavut askerlerin ve yöneticilerin bulunduğu bir merkezdi.
Deliorman Bölgesi: Şumnu, Razgrad ve Eskicuma (Tırgovişte) gibi yerlerde Arnavut ailelerin yaşadığı bilinmektedir.
Kırcaali ve Rodop Bölgesi: Arnavut göçmenler Osmanlı döneminde burada da yaşamış ve Türk nüfusuyla kaynaşmıştır.
Günümüzde Bulgaristan’daki Arnavut Varlığı
Günümüzde Bulgaristan’da etnik Arnavut olarak tanımlananların sayısı çok azdır.
Arnavut kökenli bazı aileler, zamanla Türk veya Bulgar kimliğine uyum sağlamıştır.
Osmanlı döneminde Arnavut olan bazı aileler bugün kendilerini “Türk” veya “Pomak” olarak tanımlayabilir.
Bulgaristan’daki Arnavut nüfusu büyük ölçüde asimilasyona uğramış olsa da, tarihî izleri mimarî, kültürel ve soyadı kökenlerinde hâlâ görülebilmektedir.

Ukraynalı araştırmacı Jaranov, Bulgaristan’daki Ortadoks Arnavutların 15. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Korca, Ohrid, Elbasan, Chermenika, Golloborda’dan Bulgaristan’a göç ettiğini ve daha sonra İmparatorluğa dost unsur olarak, Ukrayna’nın Karakurt Odesa bölgesini kontrol altında tutmak amacıyla göç ettirildiğini yazıyor.

15. ve 17. yüzyıllar arasında, Katolik ve Ortodoks gibi her iki inançtan Arnavut grupları, kuzey Bulgaristan’ın bazı bölgelerine ve bir grup da güney Trakya’ya yerleşti.

Bulgaristan’a gelen ilk Arnavutlardan bazıları, büyük bir maden merkezine yakın bir köy olan Kopilovtsi’deki madencilerdi.

Kopilovtsiye 1200 ila 1626 arasında yerleşim oldu. Buraya bir Katolik kilisesi inşa edildi. Kopilovtsi’deki yerliler Arnavut kökenli ve Katolikti. Tivar başpiskoposu Pjetër Mazreku, Arnavutların Katolik Bulgaristan’ın bu bölgelerinde yaşadığını belirtiyor. Arnavut piskopos Pjetër Bogdani’ye göre Kopilovtsi’de hala Arnavutça konuşan Arnavut Katolik vardı.

1647’den başka bir raporda Kopilovtsi’de 1.200 Katolik Arnavut yaşadığı, ancak Slavca kunuşmaya başladıkları yazıyor. 1658’de Pjetër Bogdani, Kopilovtsi’de 1.500’den fazla Arnavut’un Bulgarca konuştuğunu ve orijinal dillerinden yalnızca birkaç izin kaldığını belirtiyor.

Transilvanya prensine yazdığı bir mektupta, Ragusalı tüccar Pavel Djordjic, Bulgaristan’da Katolik Arnavutların yaşadığı birçok köy olduğunu ve buralardan 7000 iyi eğitimli cesur adamın toplanabileceğini Piskopos Peter Bogdani’nin belirttiğni yazıyor. Djordjic aynı mektupta, bu Arnavutlardan 1500’ünün Tërnova civarında yaşadığından bahsediyor.

Kopilovtsi, Chiprovtsi ile birlikte, 1688’deki Chiprovtsi Ayaklanması sırasında boşaltıldı. Yaklaşık 300 yıldır süren Osmanlı yönetimine karşı yapılan ayaklanma, Piskopos Pjeter Bogdani’nin kışkırtması sonucu Katolik madencilerin torunları tarafından ve civardaki Bulgar Ortodoks nüfusun desteğiyle organize edildi. Ayaklanma, Osmanlı ordusu ve düzensiz kuvvetler tarafından bastırıldı.

Ayaklanma sonrası nüfusun bir kısmı kaçıp o zamanlar Avusturya toprağı olan Şimdi Sırbistan sınırları içinde bulunan Voyvodina’nın Banat bölgesine yerleşti. Bu ayaklanmanın örgütleyicisi Piskopos Pjeter Bogdani’ydi. Ayaklanma 2.Viyana bozgunu sonrasında ki yıllarda Osmanlı topraklarına saldırı yapan Avusturya ordusuna destek amacıyla çıkarıldı. Kışkırtmalar sonucu çıkan ayaklanma sebebiyle Bulgaristan’da ki Katolik Arnavut varlığı büyük ölçüde sona ermiş oldu.

Bulgaristan’da Mevcut Arnavut Yerleşimleri

Mandritsa: Osmanlı döneminde, ordunun süt ürünleri ihtiyacını karşılamak amacıyla Arnavutlar tarafından kurulan bir köy. Bu köy, mimari ve kültürel açıdan Anadolu köylerine benzerlik gösterir, ancak günümüzde nüfusu oldukça azalmıştır.

Arbanasi (Arnavutköy/Darıova): Veliko Tarnovo (Tırnova) bölgesinde yer alan bu köy, Kanuni Sultan Süleyman tarafından kızı Mihrimah Sultan ve damadı Rüstem Paşa’ya hediye edilmiş. Bu yerleşim, Osmanlı döneminde önemli bir Arnavut yerleşimi olarak bilinir.

Ayrıca 1800’lü yıllarda Balkanlarda yaşanan savaşlar sonrasıda, Sırbistan, Arnavutluk, Kosova ve Makedonya’dan gelen muhacirler ve mülteciler, Bulgaristan’daki çeşitli köylere yerleştirilmiştir.

Günümüzde: Bugün Bulgaristan’da Arnavut nüfusu oldukça azalmış olsa da, tarihsel köyler ve yerleşimler hala Arnavut kültürel izlerini taşımaktadır. Bu yerleşimler genellikle küçük köyler veya kasabalar şeklinde olup, kültürel miras ve tarihsel yapılar aracılığıyla bu kimliklerini korurlar.

Kültürel Etki: Arnavutlar, Bulgaristan’da yaşadıkları süre boyunca yerel kültürü de etkilemişlerdir. Özellikle dil, mutfak ve mimari alanlarında Arnavut kültürünün izlerine rastlamak mümkündür.

Arnavutlar, Bulgaristan’da etnik bir grup olarak sınıflandırılan bir azınlıktır. 2001 nüfus sayımına göre, sadece 278 kişi kaydedildi, ancak gerçek sayının bunun çok üstündedir.

Bu bilgiler, Arnavut Haber tarafından derlenmiştir. Arnavut yerleşimleri, Bulgaristan’ın tarihsel ve kültürel dokusuna katkıda bulunmuş önemli unsurlardır.
Hazırlayan; Arnavut Haber kaynak belirtilmeden kullanılamaz.