Arnavutluk Ülkeyi Akıllı Kameralar ile Donatacak

Arnavutluk, Birleşik Arap Emirlikleri ile iş birliği içinde 20 şehirde 5.000’den fazla yapay zekâ destekli kamera kuracak olan ülke çapında bir gözetim projesi olan “Akıllı Şehir Arnavutluk”u başlattı.

Başbakan Edi Rama, lansman etkinliğinde sistemi, her yeri aynı anda gören ve gerekli tüm bilgileri toplayan bir “sihirli göz” olarak nitelendirdi.

Rama, Arnavutluk’un iki yıl içinde dünyanın en güvenli ülkelerinden biri olmayı hedeflediğini söyledi.

Rama, yanlış bir şey planlayan herkesin “gözden” kaçmak için burka giymesi gerekeceğini söyleyerek şaka yaptı.

Eleştirmenler, projenin kitlesel gözetime yol açabileceği endişesini dile getirdi.

Habere Dair Kritik Detaylar

Teknik Donanım ve Kapsam:
Proje sadece sabit kameralardan ibaret değil, çok daha geniş bir gözetim ağı sunuyor:

ANPR Kameraları: 2.239 adet otomatik plaka tanıma (ANPR) kamerası yollara kurulacak.
Hareketli Kameralar: 2.602 adet PTZ (panoramik, eğilebilir, yakınlaştırılabilir) kamera ile trafik ve kamusal alanlar anlık izlenecek.
Vücut Kameraları: Emniyet teşkilatının şeffaflığını artırmak amacıyla 3.816 polis memuruna vücut kamerası takılacak.
Akıllı Sensörler: 100 akıllı radar ve 100 trafik akış sensörü ile hız ve kural ihlalleri yapay zekâ tarafından raporlanacak.

Maliyet ve Finansman Tartışmaları:
Projenin bütçesi Arnavutluk’ta ciddi bir şeffaflık tartışmasına yol açtı:

Bütçe Artışı: Projenin maliyeti başlangıçta 60 milyon dolar olarak öngörülürken, BAE ziyareti sonrası bu rakam yaklaşık 118,5 milyon dolara, son revizelerle birlikte ise 134,4 milyon euroya (yaklaşık 157 milyon dolar) kadar yükseldi.
Abu Dabi Kredisi: Proje, Abu Dabi Kalkınma Fonu’ndan alınan ve %4 faiz oranıyla sağlanan bir kredi ile finanse ediliyor. Muhalefet, bu faiz oranının “kalkınma kredisi” için çok yüksek olduğunu savunuyor.

İş Ortakları:
Sistemi kuran ana şirket, Abu Dabi merkezli yapay zekâ ve büyük veri analiz firması olan Presight AI. Bu şirket, bölgedeki gözetim teknolojileri konusundaki liderliğiyle biliniyor.
“Sihirli Göz” ve Polis Denetimi:
Başbakan Rama, bu sistemin sadece suçluları değil, polisleri de denetleyeceğini belirtti. “Artık bir polis aracının birinin evinin önünde usulsüz park etmesi veya üniformalı memurların mesai saatinde restoranda yemek yemesi bu sistemle imkansız hale gelecek,” diyerek sistemin iç disiplini de sağlayacağını vurguladı.
Siyasi Eleştiriler ve “Dijital Otokrasi”:

Muhalefet Tepkisi: Muhalefet liderleri (örneğin Fatmir Mediu), bu projeyi “kitlesel gözetim” ve “kişisel verilerin gizliliğinin ihlali” olarak nitelendiriyor.
Ulusal Güvenlik Kaygısı: Verilerin toplanması ve işlenmesi sürecinde yabancı bir firmanın (Presight AI) rol alması, Arnavutluk vatandaşlarının verilerinin güvenliği konusunda dijital hak savunucularını endişelendiriyor.
Haber İçin Ek Bilgi Notu (Yapay Zeka Bakanı):
Haberine renk katacak bir diğer güncel gelişme ise Arnavutluk’un teknolojiye olan bu “takıntısını” bir adım öteye taşımasıdır. Eylül 2025’te Edi Rama, dünyada bir ilki gerçekleştirerek “Diella” (Arnavutça ‘Güneş’ demek) adını verdiği bir yapay zekâ modelini, kamu ihalelerinde yolsuzluğu önlemek amacıyla bir nevi “Yapay Zeka Bakanı” olarak atadığını duyurmuştu.
Haberini şu şekilde güncelleyebilirsin:

“…Proje kapsamında sadece şehir kameraları değil, 3.816 polise de akıllı vücut kamerası takılacak. 118,5 milyon dolarlık bu devasa bütçeli proje, Abu Dabi Kalkınma Fonu kredisiyle finanse edilirken, muhalefet bu adımı ‘dijital gözetim devleti’ne giden tehlikeli bir yol olarak nitelendiriyor.”