Arnavut Halk Kahramanı Çerçiz Topulli

Vatansever kahraman Çerçiz Topulli’yi ölümünün 111. yıldönümünde saygıyla anıyoruz.

Halk Kahramanı Çerçiz Topulli

Arnavut Ulusal Rönesansı’nın önde gelen vatanseveri ve aktivisti, ülkenin ulusal kurtuluşu için müfrezelerin silahlı mücadelesinin lideri ve efsanevi Halk Kahramanı Çerçiz Topulli, 1880 yılında Gjirokastra’da (Ergiri) doğdu. Tanınmış ve vatansever Topulli ailesinin bir ferdi olan Çerçiz’in babası Ago Topulli, annesi ise Hasije Hanım’dı. Onun bir halk kahramanı olarak şekillenmesinde ve devrimci fikirlerin oluşumunda, Manastır’da “Arnavutluğun Kurtuluşu İçin Gizli Komite”yi kuran entelektüel ağabeyi Bajo Topulli çok önemli bir rol oynadı. Ağabeyinin çağrısıyla silahlı mücadeleye katılan Çerçiz, kısa sürede dağlardaki askeri kanadın lideri haline geldi.

Gjirokastra’da “Arnavutluk’un özgürlüğü için” Komitesinin faaliyetlerine aktif olarak katıldı. Sadece güneyde değil, Orta Arnavutluk’un Benda gibi bölgelerinde de çeteler örgütledi. Ocak 1907’de “Shpresa e Shqipërisë” (Arnavutluk’un Umudu) gazetesinde, “Arnavutluk dağlarından” yurttaşlarına hitaben yazdığı ve büyük yankı uyandıran konuşması yayınlandı. Bu yazısında Çerçiz Topulli, Arnavutluk’un Osmanlı İmparatorluğu’ndan tamamen ayrılmasını ve bağımsız bir devlet olmasını açıkça talep etti.
Nisan 1907’den itibaren Arnavutluk’un güneyinde, özellikle Gjirokastra ve Korça illerinde faaliyet gösteren silahlı kurtuluş gruplarına komuta etti. Çerçiz Topulli ve müfrezesi, Şubat 1908’de Gjirokastra’da Arnavut yurtseverleri katleden polis müdürüne düzenlenen suikastı gerçekleştirerek direnişin fitilini ateşledi. Bu olayın ardından, 18 Mart 1908’de tarihe Mashkullora (Erkekler) Savaşı olarak geçen destansı çarpışmaya önderlik etti. Sadece 7-8 kişilik müfrezesiyle, Mashkullora köyünde 150’den fazla Osmanlı askeri tarafından kuşatılan Çerçiz, gün boyu süren şiddetli çatışmaların ardından kuşatmayı yararak kurtulmayı başardı. Bu kahramanlık, halk arasında adına şarkılar ve destanlar yazılmasına yol açtı.

1908 yılında Jön Türk Devrimi ve Meşrutiyet’in ilanıyla anayasal hakların özgürlük getireceği umuduyla dağdan indi. Bu dönemde yurt genelinde Arnavut kulüplerinin kurulması ve ülkenin farklı bölgelerinde Arnavutça eğitim veren okulların açılması için yoğun bir mücadele yürüttü. Ancak Jön Türklerin milliyetçi politikaları netleşince yeniden illegal faaliyetlere yöneldi.

Arnavutluk’un 28 Kasım 1912’deki Bağımsızlık Bildirgesi’nden sonra, İsmail Qemali (İsmail Kemal) tarafından kurulan geçici hükümetin hizmetine girdi. Yeni kurulan devletin ve vatanın toprak bütünlüğünün korunması için cephede ve diplomaside durmaksızın savaştı.
Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde, vatanın kuzey sınırlarını savunmak ve işgal güçlerine karşı direnişi örgütlemek amacıyla İşkodra (Shkodra) bölgesine geçti. Yanında en yakın mücadele arkadaşı, vatansever şair Muço Qulli de bulunuyordu. O dönem bölgeyi işgal eden Karadağ Krallığı güçleri, bu iki lideri tehlikeli birer direniş odağı olarak görerek İşkodra’da tutukladı.

15 Temmuz 1915’te, hiçbir adil yargılama yapılmaksızın, İşkodra yakınlarındaki Fushën e Shtoit (Shtoi Ovası) alanına götürülen Çerçiz Topulli ve Muço Qulli, Karadağlı işgalcilerin kuvvetleri tarafından kurşuna dizilerek şehit edildi. İşgalciler, halkın bir ziyaret alanına dönüştürmesini engellemek amacıyla cenazeleri ovada meçhul bir yere gizlice gömdü.

Tarihi Mirası ve Mezarının Bulunması (1936):

Çerçiz Topulli’nin kemikleri tam 21 yıl boyunca Fusha e Shtoit’ta kayıp kaldı. Kahramanın naaşı, 1936 yılında Kral Ahmet Zogu iktidarı döneminde, Shkodra (İşkodra) Valisi olan Gjirokastralı hemşehrisi ve çocukluk arkadaşı Javer Hurshiti’nin resmi girişimleriyle yürütülen kazılar sonucu bulundu. Çerçiz Topulli, ağzındaki karakteristik altın diş sayesinde teşhis edildi. Naaşı memleketine götürmek üzere İşkodra’ya giden Gjirokastralı gençlik heyetinin içinde, o dönem henüz 28 yaşında olan Enver Hoca da yer alıyordu ve heyet adına belediye balkonundan halka teşekkür konuşması yaptı (bu hitap Enver Hoca’nın tarihteki ilk kamusal konuşmasıdır).

​Büyük bir ulusal törenle İşkodra’dan doğum yeri olan Gjirokastra’ya getirilen naaşı, “Gjirokastra Şehitliği”ne defnedildi. Bugün adı, Mashkullora ve Gjirokastra meydanlarında yükselen devasa anıtlarla ve Arnavut halkının kalbinde gururla yaşatılmaktadır.

🇦🇱 Sot, përkujtojmë 111-vjetorin e ndarjes nga jeta të atdhetarit e luftëtarin Çerçiz Topulli

Atdhetar e veprimtar i shquar i Rilindjes Kombëtare, udhëheqës i luftës së armatosur të çetave për çlirimin kombëtar të vendit, Hero i Popullit. Çerçiz Topulli lindi në Gjirokastër në vitin 1880, ku rol të madh në formimin e tij luajti vëllai i tij më i madh Bajo Topulli.
Mori pjesë në veprimtarinë e Komitetit “Për lirinë e Shqipërisë” në Gjirokastër. Në thirrjen “Nga malet e Shqipërisë” drejtuar bashkatdhetarëve të tij, botuar në janar 1907 në gazetën “Shpresa e Shqipërisë” Çerçiz Topulli kërkonte që Shqipëria të shkëputej nga Perandoria Osmane dhe të bëhej e pavarur.
Në prill 1907 komandoi çetën e armatosur që vepronte në Shqipërinë e Jugut, e sidomos në krahinat e Gjirokastrës dhe të Korçës. Me vendim të Komitetit të Gjirokastrës, anëtarë të çetës së tij vranë në fillim të marsit 1908 në Gjirokastër komandantin turk të xhandarmërisë.

Çerçiz Topulli drejtoi Luftën e Mashkullorës më 18 mars 1908, si dhe punoi për formimin e klubeve shqiptare dhe për çeljen e shkollave shqipe në viset e ndryshme të vendit. Pas Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, më 28 nëntor 1912 u vu në shërbim të qeverisë së Ismail Qemalit, si dhe luftoi për mbrojtjen e tërësisë territoriale të atdheut në disa kryengritje të armatosura.
U vra më 15 korrik 1915 në Fushën e Shtoit, në Shkodër, nga forcat e pushtuesve malazeze.

Kaynak: Struga Post

ARNAVUTHABER #ALBANIA