Kıbrıs’ta Arnavut Yadigarı İki Cami

Kıbrıs’ta Arnavut Yadigarı İki Cami

Limasol Arnavut Camii

Kıbrıs’ın güneyinde, Limasol’un merkezinde yükselen ve bölgedeki Osmanlı-Türk mirasının en görkemli simgelerinden biri olan Arnavut Camii, köklü geçmişi ve hüzünlü hikâyeleriyle ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor. Arnavut mahallesinde bulunan cami halk arasında “Arnavut Camii” olarak adlandırılmıştır.

Limasol Arnavut Camii

Limasol Arnavut Camii, cami bugün Güney Kıbrıs’ta, eski adlarıyla mescit ile Yıldız sokaklarının kesiştiği yerin köşesinde bulunmaktadır. 1900 yılında eski bir mescit üzerine inşa edildiği tahmin edilmektedir.

Şehitlerin Manevi Huzurunda
Cami, sadece mimarisiyle değil, Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesine tanıklık eden şehitliğiyle de büyük önem taşıyor. Caminin doğu tarafında, 1964 ve 1974 yıllarındaki Limasol çarpışmalarında şehit düşen 26 vatan evladının kabri bulunuyor. 13 Şubat 1967’de buraya dikilen “Limasol Şehitler Anıtı”, direnişin ve milli hafızanın merkezi olarak kabul ediliyor.

Cami giriş kapısının önünde yer alan fes başlıklı mezar taşı ise kendi parası ile bir okul yaptırıp Limasol halkına bağışlayan Bodamyalızade Hakkı Efendi’ye aittir.

Mezar taşı, 1960 yılına kadar eski Türk mezarlığında bulunsa da çeşitli nedenlerden dolayı mezarlığın dağıtılması üzerine Arnavut Camisi imamı Hüseyin Cümbezli tarafından Arnavut Camisi’ne taşınmıştır.

Köprülü İbrahim Ağa Cami

Arnavut kökenli Köprülüzâde Hacı İbrahim Ağa, savaş/mensubiyet koşullarında orduya yazıldığı yerde bir yemin eder; sağ salim dönerse bir cami inşa edecektir.
Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın Fransızlara karşı giriştiği Mısır seferine katılır. Mısır dönüşü Köprülü Hacı İbrahim Ağa Limasola yerleşir. Burada Garilli deresine yakın bu noktada 1826 yılından camiyi yaptırmış; yanına ahşap bir köprü de kurdurmuştur. Bu amaçla 7.6.1826 tarihinde bir de vakıf oluşturulmuştur.

Ancak bu cami Garilli Deresi’nin 1894 yılında taşmasıyla oluşan sel baskınında tamamen yıkıldığından, onun yerine 1.8.1906-28.8.1913 tarihleri arasında şimdiki cami inşa edilmiştir.

Cami bahçesinde ikisi bezemesiz, biri ise bezemeli olan üç mezar bulunmaktadır. Bezemesiz olanlar vakıf sahibi Köprülü Hacı İbrahim Ağa ile oğlu Hacı Hüseyin Ağa’ya aittir. Bezemeli olan mezar ise 1853/54 yılında ölen Süleyman Paşa’ya aittir.

Caminin inşasını üstlenen ve ismini tabelada yaşatan isim Köprülü İbrahim Ağa’dır.

Eğitime Adanan Bir Ömür: Bodamyalızade Hakkı Efendi
Arnavut Caminin giriş kapısı önünde yer alan estetik “fes başlıklı” mezar taşı, Limasol halkı için büyük bir vefa örneğini temsil ediyor. Kendi parasıyla okul yaptırıp halka bağışlayan Bodamyalızade Hakkı Efendi’nin mezarı, 1960 yılında eski Türk mezarlığının dağıtılması üzerine cami imamı Hüseyin Cümbezli tarafından buraya taşınarak korunmuştur.

– İki Arnavut Vakıf Mirası Kıbrıs’ta Yaşıyor
Arnavut Mahallesinde meskun Arnavutlar tarafından yapılan Arnavut Cami ve Köprülü İbrahim Ağa’nın inşa ettirdiği cami ecdat mirası iki olarak ayakta duruyor. Kıbrıs Vakıflar İdaresi’nin kültür varlıkları listesinde yer alan camiler Limasol’daki Türk-İslam mührünü korumaya devam ediyor.