AK PARTİ’NİN İLK TEMEL TAŞLARI NEDEN TETOVA’DA ATILDI?

AK PARTİ’NİN İLK TEMEL TAŞLARI NEDEN TETOVA’DA ATILDI?

14 Ağustos 2001…

Adalet ve Kalkınma Partisi’nin Türkiye’de resmen kurulduğu tarih.

Fakat AK Parti’nin kuruluş hikâyesini yalnızca bu tarihten başlatmak, öncesinde yaşanan siyasi hazırlık dönemini eksik bırakıyor.

Çünkü Recep Tayyip Erdoğan’ın Pınarhisar Cezaevi’nden çıkmasının ardından Türkiye siyasetinde yeni bir arayış başladı.

Bu arayışın en dikkat çekici adreslerinden biri ise Türkiye’nin dışında, Makedonya’nın Tetova kentiydi.

Bugünkü adıyla Kalkandelen.

17 Haziran 2000’de Recep Tayyip Erdoğan’ın 28 arkadaşıyla birlikte Tetova’ya gittiği ve yaklaşık bir hafta burada kaldığı, yıllar sonra Salih Murat tarafından anlatıldı.

Murat’ın aktardığına göre Erdoğan ve beraberindeki 28 kişi, Harabati Baba Tekkesi’nin girişindeki otelde kaldı. Burada yeni siyasi oluşumun kuruluşuna ilişkin görüşmeler yapıldı ve partinin kurulmasına yönelik kararlar konuşuldu.

Bu tarih, AK Parti’nin resmî kuruluşundan yaklaşık 14 ay öncesine denk geliyor.

Dolayısıyla Tetova toplantısı, partinin resmî kuruluşundan önceki siyasi hazırlık sürecinin önemli bir halkası olarak karşımıza çıkıyor.

NEDEN TETOVA?

Sorunun ağırlığı burada.

Erdoğan Pınarhisar’dan çıktıktan sonra yeni bir siyasi hareket oluşturma arayışındaydı.

Fazilet Partisi içerisinde yenilikçiler ile gelenekçiler arasındaki ayrışma giderek büyüyordu.

14 Mayıs 2000’deki Fazilet Partisi kongresinde Abdullah Gül’ün genel başkanlığa aday olması, bu ayrışmanın ulaştığı boyutu açık biçimde göstermişti.

Gül’ün 521 oy alması, Erdoğan ve çevresindeki yenilikçi kadronun parti içerisindeki ağırlığını ortaya koyuyordu.

Tetova toplantısı ise bu kongreden yaklaşık bir ay sonra gerçekleştirildi.

Zamanlama dikkat çekiciydi.

Türkiye’de yeni bir siyasi hareketin nasıl oluşturulacağı tartışılırken Erdoğan, aralarında farklı siyasi çevrelerden gelen isimlerin de bulunduğu 28 kişilik grupla birlikte Balkanlar’a gitti.

Bu nedenle Tetova gezisini yalnızca bir Balkan ziyareti olarak değerlendirmek, toplantının siyasi bağlamını açıklamakta yetersiz kalıyor.

28 KİŞİLİK GRUP

Bugün tartışmanın en önemli noktalarından biri, Tetova’ya giden 28 kişinin kim olduğudur.

Salih Murat’ın anlatımı, grubun 28 kişiden oluştuğunu açık biçimde ortaya koyuyor.

Fakat bu 28 kişinin tamamını gösteren resmî bir katılımcı listesi bugüne kadar kamuoyuna sunulmuş değil.

Buna rağmen toplantıya katıldığı belirtilen isimler arasında Meral Akşener ve Ahmet Çetinsaya’nın bulunması, toplantının siyasi niteliğini daha da dikkat çekici hâle getiriyor.

Burada önemli olan, bu iki ismin daha sonra AK Parti Kurucular Kurulu’nda yer alıp almaması değildir.

Önemli olan, iddiaya göre 17 Haziran 2000’de Erdoğan’ın yanında Tetova’da bulunmalarıdır.

Çünkü o tarihte henüz AK Parti yoktu.

74 kişilik Kurucular Kurulu listesi de yoktu.

14 Ağustos 2001 tarihi henüz gelmemişti.

Ortada yeni bir siyasi oluşum hazırlığı vardı.

Ve bu hazırlığın görüşüldüğü toplantıda Erdoğan’ın yanında bulunan 28 kişi içerisinde, farklı siyasi geçmişlerden gelen isimlerin de yer aldığı aktarılıyordu.

Bu tablo, Tetova toplantısının yalnızca mevcut bir siyasi partinin olağan toplantısı olmadığını gösteren önemli ayrıntılardan biridir.

ERDOĞAN DIŞINDAKİ İSİMLERİN ÖNEMİ

Tetova’daki 28 kişilik grubun Erdoğan dışındaki isimlerinin siyasi geçmişleri ayrı ayrı incelendiğinde, Türkiye’deki mevcut siyasi yapılanmalardan yeni bir siyasi hareket oluşturma arayışının daha geniş bir çevreyi ilgilendirdiği görülebilir.

Meral Akşener ve Ahmet Çetinsaya’nın da bu toplantıda bulunduğuna ilişkin bilgi doğruysa, farklı siyasi çevrelerden insanların aynı kapalı toplantıda bir araya gelmesi ayrıca açıklanması gereken bir durumdur.

Çünkü burada henüz kurulmuş bir partinin teşkilat toplantısından söz etmiyoruz.

Yeni bir siyasi hareketin kuruluşundan önce yapılan bir hazırlık toplantısından söz ediyoruz.

Üstelik toplantı Türkiye’de değil, Balkanlar’da gerçekleştiriliyor.

Katılımcılar tek bir siyasi yapı içerisinden gelmiyor.

Toplantının basına açık olmadığı anlaşılıyor.

Ve görüşmelerin ardından yaklaşık bir yıl içerisinde Türkiye’de yeni bir siyasi parti kuruluyor.

ERBAKAN BU OLUŞUMDAN HABERDAR MIYDI?

Tetova toplantısının en çok araştırılması gereken başlıklarından biri de budur.

Erdoğan ve arkadaşları, Necmettin Erbakan’ın siyasi çizgisinden ayrılarak yeni bir siyasi kimlik oluşturma hazırlığındaydı.

Peki Erbakan bu toplantıdan haberdar mıydı?

Toplantının içeriğini biliyor muydu?

Yeni siyasi oluşum konusunda kendisine bilgi aktarılmış mıydı?

Aynı dönemde Fethullah Gülen hareketinin bu görüşmelerden haberi var mıydı?

Yoksa Erdoğan ve çevresindeki kadro, yeni siyasi hareketin temel çerçevesini mümkün olduğunca dar bir çevrede mi hazırlıyordu?

Bu sorulara kesin cevap verebilmek için toplantıya katılanların doğrudan anlatımlarına, dönemin özel yazışmalarına, seyahat kayıtlarına ve varsa toplantı notlarına ulaşılması gerekiyor.

Fakat siyasi takvim önemli bir ipucu veriyor.

Pınarhisar tahliyesi…

Fazilet Partisi’ndeki ayrışma…

Abdullah Gül’ün genel başkanlık adaylığı…

Tetova’daki 28 kişilik toplantı…

Ve 14 Ağustos 2001’de AK Parti’nin kuruluşu…

Bu olaylar aynı siyasi dönüşüm zincirinin birbirini izleyen halkaları olarak incelenmeyi gerektiriyor.

NEDEN BALKANLAR?

Tetova’nın seçilmesi de ayrıca araştırılmalı.

Kalkandelen, Osmanlı’nın Rumeli mirasının önemli merkezlerinden biriydi.

Türkiye ile güçlü tarihsel, kültürel ve toplumsal bağları bulunan bir bölgeydi.

Erdoğan’ın burada geçirdiği günlerde yalnızca toplantı yapılmadığı, bölge halkıyla temaslar kurulduğu da Salih Murat’ın anlatımlarında yer alıyor.

Fakat toplantının siyasi hazırlık bakımından taşıdığı anlam çok daha önemli.

Türkiye’deki siyasi çevrelerin yoğun biçimde izlediği bir dönemde, yeni bir oluşumun hazırlıklarının ülke dışında yapılması, toplantının neden bu şehirde gerçekleştirildiği sorusunu gündeme getiriyor.

BİR HAFTA, 28 KİŞİ VE YENİ BİR PARTİ

Bir haftalık Tetova buluşmasının ardından yaklaşık 14 ay geçti.

14 Ağustos 2001’de AK Parti kuruldu.

Recep Tayyip Erdoğan genel başkan oldu.

74 kişilik Kurucular Kurulu açıklandı.

Abdullah Gül, Abdüllatif Şener, Bülent Arınç, Hayati Yazıcı, Ali Babacan, Mehmet Ali Şahin, Nurettin Canikli, Ömer Çelik, Yaşar Yakış, Vecdi Gönül ve çok sayıda isim yeni siyasi hareketin içerisinde yer aldı.

2002 seçimleriyle birlikte Türkiye’nin siyasi dengeleri değişti.

Fakat bütün bu gelişmelerden önce, 17 Haziran 2000’de Tetova’da bir grup insan bir araya gelmişti.

O grubun 28 kişiden oluştuğu anlatılıyor.

Erdoğan’ın yanında farklı siyasi çevrelerden gelen isimlerin bulunduğu aktarılıyor.

Meral Akşener ve Ahmet Çetinsaya’nın da bu grubun içerisinde yer aldığı ileri sürülüyor.

Ve toplantının amacı, sonradan ortaya çıkan gelişmeler dikkate alındığında, yeni bir siyasi oluşumun hazırlığı olarak değerlendiriliyor.

TARİHİN KAYIP LİSTESİ

Bugün cevaplanması gereken en önemli konu 28 kişinin tamamının kim olduğudur.

Bu isimler ortaya çıkarılabilirse, Türkiye’de 2001 yılında kurulacak AK Parti’nin kuruluş öncesi siyasi çekirdeği de daha net biçimde görülebilir.

Kimler Tetova’daydı?

Kimler Erdoğan’la birlikteydi?

Kimler daha sonra AK Parti’nin Kurucular Kurulu’na girdi?

Kimler başka siyasi yapılarda kaldı?

Kimler yeni oluşumun içerisinde yer almadı?

Ve Tetova’daki görüşmeler sırasında hangi siyasi kararlar alındı?

Bu soruların cevapları, AK Parti’nin kuruluş hikâyesinin bugüne kadar anlatılan bölümünden çok daha geniş bir tablo ortaya çıkarabilir.

Çünkü 14 Ağustos 2001 partinin hukukî kuruluş tarihidir.

17 Haziran 2000 ise partinin kuruluşuna giden siyasi hazırlık sürecinin araştırılması gereken tarihlerinden biridir.

Tetova’nın önemi de burada yatıyor.

Türkiye’nin siyasi tarihinde büyük değişiklikler yaratacak bir hareketin resmî kuruluşundan yaklaşık 14 ay önce, Erdoğan’ın 28 kişiyle Balkanlar’ın bu kentinde bir hafta geçirmesi ve yeni siyasi oluşumun geleceğinin konuşulması, arşivlerde daha ayrıntılı biçimde araştırılması gereken bir olaydır.

Şimdi geriye tek bir soru kalıyor:

17 Haziran 2000’de Tetova’da Erdoğan’ın yanında bulunan 28 kişi kimdi ve kapalı kapılar ardında yapılan o görüşmelerde AK Parti’nin geleceğine ilişkin hangi kararlar alındı?

Fatmir TÜRKKAN
Gazeteci | Köşe Yazarı | İç Mimar