REKLAM REKLAM

Sözde Mirdita Cumhuriyeti Bağımsızlık deklarasyonu

1063 defa okundu kategorisinde, 18 Tem 2017 - 22:12 tarihinde yayınlandı
Sözde Mirdita Cumhuriyeti Bağımsızlık deklarasyonu

Sözde Mirdita Cumhuriyeti Bağımsızlık deklarasyonu

Çeviren; Güner Eminoğlu

1921 yılında Arnavutlukta yapılan seçimlerde her bölge nüfusu oranında Parlamentoya Milletvekili göndermiştir. Dıştan gelen tehlikeleri Arnavutluk bir şekilde bertaraf etiği bu dönemde içteki siyasi dengelerle yüzleşmekteydi. Kosova kökenli milletvekilleri Arnavutluk sınırları dışında slav egemenliği altında kalan Arnavutların durumunun ele alınması ve buna göre politikaların belirlenmesi, reformların yapılması konusunda baskı yaptıkları dönemde, seçimlerden tam iki ay sonra; Mirdita Komutanı (Beyi) Marka Gjonaj hükümette görev alamamasından dolayı ve Yugoslavya yönetiminin uluslararası arenada Arnavutluğun imajını bozmak, Arnavutluğu destabilize etmek ve işgal etmek maksadıyla Gjon Marka Gjoni’yi kışkırtır. 17 Temmuz 1921 tarihinde Gjon Marka Gjoni sözde Mirdita Cumhuriyetinin bağımsızlığını ilan eder. Kuzeyde ki bu hareketlenme Arnavut hükümetini alarm durumuna geçirir. Kuzeyde ki bu karışık durumu fırsat bilen güneyde ki Vorio-Epirotlar Arnavutluğun güneyinde de karışıklıklar meydana çıkardılar. 9 Kasım 1921 tarihinde Paris Büyükelçiler Toplantısında seçilmiş Arnavutluk hükümeti tanınmıştır. Arnavutluğun bağımsız ve egemen bir devlet olduğunu Yugoslavyaya hatırlatarak Yugoslav askerinin Arnavutluk sınırından çekilmesi istenir. Sırplar buna itiraz eder. Milletler Cemiyeti’nde ki temsilcileri Jovanoviç aracılığı ile bir komisyonun oluşturulmasını talep ederler. Yugoslavların iddiası Arnavutlukta sadece Tiran hükümeti yok, Arnavutlukta Sözde Mirdita Cumhuriyeti Hükümetinin de olduğunu ve kurulması istedikleri komisyonun bunu tespit edeceğini söylemekteydiler. Arnavutluk hükümeti ise içişleri bakanı Ahmet Zogu önderliğinde, Bajram Curri ve Ali Kosturi’yi görevlendirerek Mirdita isyanını bastırır. Gjon Marka Gjoni’nin  Yugoslavya’nın oyuncağı haline geldiği kanıtlanır. Böylece İngilizlerin baskısıyla, Milletler Cemiyeti komisyonunun araştırma heyeti Sözde Mirdita Cumhuriyeti’nin Yugoslavya’nın tertip ettiği bir oyun olduğunu kanıtlar ve Yugoslavya ordusunun sınırda işgal ettiği yerlerden çekilmesi sağlanır.

Bu deklarasyon ve isyan hareketinden anlaşılacağı üzere Sırp, Yunan ile işbirliği yapmaktan çekinmeyen kesimlerin varlığıdır. Bunların kendi kandaşları olan Müslüman Arnavutlara ve Türklere olan bakışı aynıdır. Arnavutluk hükümetini Türk diye suçlamaları, Sırplara ise sevgi beslemeleri unutulmamalıdır.

GJON MARKA GJONAJ VE MİRDİTA ÖNDERLERİNİN  DEKLARSYONU

Mirdite ve Dokagin’de ki Hristijan kardeşlerim.

Mirdite 1921

500 yıldan fazladır Türklerin kölesiyiz.

Tanrıya şükürler olsun ki tüm uğraşlarımız ve savaşlarımız sonucunda bu kölelikten kurtulduk.Tüm Avrupa Arnavutluğun hür olmasını ister.Diğer devletler gibi Arnavutluk da bağımsız olsun ve kendi yolunu belirlesin,komutanları ve okulları olsun ister.

Bu çok güzel birşey.

Bu bizim de arzumuzdur çünkü bizde gelişmek istiyoruz. Sadece cocuklarımız değil yaşlılarımız da okuma yazma öğrenmek isterler çünkü ancak okumuş milletler işlerinde başarılı oluyorlar.

Fakat kardeşlerim. BİZLER Kİ TÜRKÜ İYİ TANIRIZ,TİRAN’DA Kİ TÜRK HÜKÜMETİNE GÜVENEBİLİRMİYİZ ?

500 yıl köle gibi tuttukları bizlere destur verebileceklerine inanabilirmiyiz?

Dinimizi yok etmek isteyen ,evlerimizi yakıp,yıkan  bu hükümetle birlik olabilirmiyiz? Bunlar bize açıkça söylüyorlar; Siz 500 yıldır bizim hükmümüz altındaydınız, gene bizim hükmümüz altında kalacaksınız.

Kardeşlerim hayır. Türklerin köleliğini istemiyoruz. Biz özgürlüğü, birliğimizi ve ilerlememizi istiyoruz. İlerleme isteyenler eskisi gibi tekrar Türklerin yerleşmesini isteyemezler.

Arnavutlar: Tiranda bir Türk hükümetinin kurulmasına razı gelirsek kendi  ellerimize ve ayaklarımıza prangaları kendimiz  vurmuş olacağız. O halde o döneme geri dönelim.bizleri ezdikleri döneme, dinimizi yaşayamadığımız,kiliselerimizi inşa edemediğimiz,kampanalarımızı takamadığımız ve din adamlarımızın öldürüldüğü döneme dönelim.

O zamanların geri gelmesini hiçbir dürüst Arnavut istemez.

O zamanların tekrar geri gelmesini istemiyorsak tüm gücümüzü kullanarak buna engel olmamız lazım.

Bu yüzden biz Mirditalılar  özgürlük için Cumhuriyetin kapılarını açmışız.Bu yüzden elimizde silah ile Tiran hükümetine karşı savaşıyoruz. Avrupadan ise Cumhuriyetimizi tanımalarını istiyoruz.

Delegasyonumuz Cenevrede ki milletler cemiyeti toplatısına varmıştır,istediğimiz ise bir  komisyon kurulup Arnavutlukta halkın ne istediğini tespit etsin.

Cenevrede şimdiye kadar sadece Tiran delegasyonu vardı. Tüm Arnavutluğun Tiran hükümetinin yanında olduklarını anlatmaktaydılar. Komutan Gjon Marka Gjoni hakkında yalan yanlış bilgiler vermişlerdir. Mirdita delegasyonunun Cenevreye gitmesi Mirdita ve  tüm Arnavutluk için Tiran hükümetinin anlattıkları  yalanlarını da son bulacaktır.

Cenevrede Tiran delegasyonuna kim yardımcı olmuştur? Düşmanımız İtalyanlar. İtalyan askerleri kiliselerimizi ahıra çevirmişti, kadınlarımızın, kızlarımızın  ırzına geçmişlerdi.

Mirdita delegasyonuna kim yardımcı oluyor? Sırbistan.  Paris konferansında özgürlüğümüze sahip çıkmaktadırlar. Sırbistan bizim dostumuzdur ve bizim iyi bir komşumuz olmak ister.

Arnavutlar: Birkaç gün içeresinde Milletler Cemiyetinden bir komisyon gelecektir.

Birlikte anlatalım: TİRAN TÜRK HÜKÜMETİNİ İSTEMİYORUZ diyelim.

Arnavutluk Hristiyanları kendi devletlerini ve özgürlüklerini istiyorlar. Ya da kanımızın son damlasına kadar savaşacağız.

Arnavutlar: Birlik olalım, Tiran ve İtalya’nın yalanlarına aldanmayın.
Sözde Mirdita Cumhuriyeti için bastırılan posta pulu

DEKLARASYONUN ORİJİNALİ

Vllazen kshtenim Mirdit e tan Dukagjin!

Mirdit, 1921

Ma shum se pesqind vjetve kjeme rob te Turkijes.

Fale minders Zotit mas gjith mundit e mas gjith luftash jena libru asaj robnijet.

Gjith Evropa don qi Shqypnija tjen e librume, qi me ken edhe ajo ycym n’vedi, si kur jan edhe tjerat derzavat ne Evropa. qi me ken edhe ajo e ujdisun, qi me pas ruggat e qimendifferat e shkollat.

Kjo asht fort bukur e mirë.

Kjo asht edhe dishiri jon, pse edhe na dona me ken dzrivillum, me pas shkolla jo sadhde fmija jon por edhe na plect kena cef me msu me shkru e me kndu – pse njaj popull, qi asht i dzrivillum njato shkojn per para me pun.

Por na vllazen, qi e njofim mire Turkun, a mundnena me zan besë, qi me ycymet Turkijet ne Tirana?

A mundnena me besu qi kan mena dhan desturdhek, qi ata nee per para pesqid vjetve na kan majt si robni?

A mundnena me ken me at ycym, qi don me na up fenë ton, qi na ndes e naj up katundet tona ? A mundnena mu duruë me ken nen ket ycym e nen ket urdhun, qi sod tpart e Turqnimit agik flasin. ” qi ju keni ken raja e jon tesh pesqind vjet, e keni prep me ken raja e jon.

JO, VLAZEN! Na nuk e dona robnin e Turqnimit! Na dishrojm lirin e bashkimit mu sjedh per smarit, pra kush dishron mu sjedh per smarit nuk mundet mu Ishu, qi Turkija mu jerëtis e rrë si ka kenë.

SHYPËTAR! Ne dacim me kriju nji derzav nen ycymet Turkijes n’ Tirana at err na vetvedit i kena vuë prangat ne dorë e ner kamë. At err kthej prep nat vakt, qi ne na kan shkel, kur skena ken tzot me RFYE FENE TON, kur skena mujit ME GODIT KISHT TONA, kur skena guzuë me vuë kumont ner kompanjela ton e kur na kan myt MESHTART TON.

Me dvertet  njat vakt asnii SHQYPTAR I DRET nuk e dishron.

Ne kjoft qi at vakt nuk e dishrojm, pra na duet me GJFTH FORZADE TONA me pumië, qi kjo pun mos me na baë vaki.

Per ket pun Mirditsit e kena ap lirin ton reoublik. Per ket luftojm me pushk n’dorë kundra ycymetit tirans e kerkojm prej Evropet, qi me na njoft.

Delegazjoni i jon n’Zenevë ne konferenz Shocnis Popudhit ka mryt, qi ne Shqypnii mu cu komisjoni per mu pvet popudhi, se cka lypin.

Ne konferenz n’ Zenevë ka ken deri  tesh delegazjoni i Tirans, qi ka fol qi asht TAN SHQYPNIJA me Tirana, e dhe ka ap ma t’reshmet fjalt per kapitan Marka Gjonin ton. Të ardhunit delegazjonit Mirdits n’Zenevë ka met ycmi i Tirans i marum prej fjalve t’reshme, qi kan fol per Mirdit e per gjht kshtenim te Shypnis.

Kush i ka nimu ycymetit Tirans n’Zenevë? Taljant, qi jan anmiqt ton, kuja asht ascerija QI KA BAE KISHEN SHTADH, edhe na ka mar erzin grave e varzave tona.

E kush i ka nimu delegazjonit Mirdits? Serbija, e cila asht ne konferenz ne Paris t’pagjt i ka dal zot liris tonSerbija asht miku i jon e don me ken KOJMSHI I MIRE.

SHYPËTAR!

Per pak dit ka me ardh komisija e Shocnis Popudhit.

Diftoni sbashkut:

Nuk e dona ycymetin e Turkijes t’Tirans!

Kshtenimi i Shqypnisë don derzaven e lirin e vet, jose dot luftojn deri ma t’mramin pik gjakut.

SHYPËTAR!

Tjemi t’sbashkum e mos u rreni fjalve t’reshme Tirans e Italis.

Burimi: Arkivi Qendror i Shtetit, Tiranë

Kaynak: Devlet Merkez Arşivi-Tiran/Arnavutluk.
Kaynak: https://olsijazexhi.wordpress.com/2017/01/24/shqiperia-eshte-konsideruar-turqi-nga-mirditoret-ne-vitin-1921/
Haber Editörü : Tüm Yazıları
www.arnavuthaber.com Türkiye Arnavutlarına Yönelik Bağımsız İmece İnternet Yayınıdır
Yorum Yaz