bornova escort izmir escort escort bodrum bursa escort escort izmir bodrum escort bayan izmir escort escort izmir
REKLAM REKLAM

MANASTIR ALFABE KONGRESİ II.ABDÜLHAMİT TARAFINDAN FİNANSE EDİLDİ

2056 defa okundu kategorisinde, 05 Haz 2017 - 00:12 tarihinde yayınlandı
MANASTIR ALFABE KONGRESİ II.ABDÜLHAMİT TARAFINDAN FİNANSE EDİLDİ

MANASTIR ALFABE KONGRESİ II.ABDÜLHAMİT TARAFINDAN FİNANSE EDİLDİ

Editör Notu; Tarihin tozlu raflarında kalmış bilinmeyen önemli anoktodlar içeren bir çeviri. Kendi yaptığımız araştırmalar da yazıyı doğrular bulgulara ulaştık. 2. Abdülhamit’in latin alfabesine geçmek istediği. Bunun ilk ayağı olarak Arnavut Alfabesi için Fraşeri kardeşlerin çalışmasını desteklediği görülmektedir. Bu çeviri ve katkılar için Güner beye teşekürlerimizi belirtiyoruz.

 

Yazar; Frymzim DAUTİ

Çeviri Güner EMİNOĞLU

 

Frymzim DAUTİ Kimdir?

Uzun zamandır Frymzim Dauti’nin yazılarını okumaktayım. Frymzim Dauti’nin yazıları alışık olduğumuz türden olmadığı için ilgimi çekmiştir. Yazıları kadar Frymzim Dauti’nin kimliği de ilgimi çekmiştir. Frymzim Dauti’nin gerçekte kim olduğu sadece benim değil başkalarının da ilgisini çekmiştir. Kim olduğu hakkında araştırma yaptığınızda karşınıza sadece yazdığı yazılarıyla karşılaşırsınız, kendisi hakkında bir biografi bulmanız imkansız. Frymzim Dauti’nin bazı yazıları bazı çevreler tarafından tepki görmektedir. Örneğin İsmail Kadare, İskenderbey, hakkında yazdıkları tepki çekmiştir. Arnavutluk Osmanlı’nın diplomatik ve askeri çabalarıyla kurulmuştur yazısı ve paylaştığı bilgiler Frymzim Dauti’nin aslında yeni kuşak Arnavut tarihçilerinden biri olduğunu göstermektedir. (kendisi hakkında ulaştığım tek bilgi İstanbul’da arşivlerde araştırma yaptığı dır). Frymzim Dauti islamcı bir yazar olarak suçlanmaktadır. İslamcı bir yazar olabilir çünkü kendisi hakkında bir bilgi bulamıyoruz. Frymzim Dauti’yi İslamcı hatta Talibancı olarak suçlayanlar Katolik kilise merkezli gazeteciler oldukları da kesin gibi görünüyor. Frymzim Dauti hakkında neden bir biografi yok düşündürücü. Korkudan mı cesaret edemiyor biografisini yazmaya yoksa Arnavut tarihinin yeniden gözden geçirilmesi konusunda görevli bir tarihçi midir ?

Frymzim Dauti’nin yazısı

İstanbul alfabesi Arnavutça yazı için Arap alfabesine alternatif olarak tüm Arnavut bölgelerinde yayılmış ve Arnavutların büyük bir kısmı tarafından kabul görmüş olsa da, reddedenler de olmuştur. Bu alfabenin kullanımını reddetme konusunda en sesli olanı Arnavutluk Katolik din adamlarıydı.
Resmi Arnavut tarihi bize Arnavut alfabesinin hazırlanması konusunda Manastır’da düzenlenen Alfabe Kongresinin karar verme kongresi olduğunu öğretmektedir. Bu doğru değildir. Bilinmektedir ki, yazılı Arnavutça (sadece Arap alfabesi ile değil) çok daha önceleri Arnavutlukta öğretilmekteydi. Korça’da ki okulda (özel kız okulu) Manastır kongresinden tam 20 yıl önce İstanbul alfabesi ile eğitim verilmekteydi. Arnavutça kitap ve dergiler 1879 yılından itibaren İstanbul’da basılmaktaydı. Aynı yıl Osmanlı Hükümeti Arnavut alfabesinin hazırlanması konusunda karar çıkartmıştı. Bu görev İstanbul da yaşayan ve yüksek mevkilerde bulunan Arnavut kökenli bu konuda aktif kişilere verilmiştir. Resmi Arnavut tarihinde bu konuda adı geçmeyen biri var, diğerlerinin isimleri ise herkesçe bilinmektedir. Adı geçmeyen kişi ise İstanbul Arnavut derneğinin başkanı Avlonyalı Ferit Paşa dır. (Arnavutların lobiciliğini yapan Ferit Paşa’nın bu dönemde Sadrazam seçilmesi ve İsmail Qemali’nin yakın akrabası olması sebebiyle Resmi Arnavut Tarihçeleri tarafından bu isim gizlenmiştir) Osmanlı’ nın yüksek mevkilerde bulunan Arnavutları alfabeyi hazırladıktan sonra elde edilmiş başarıyı göstermek maksadıyla bir kopyasını Sultan Abdülhamit’e göndermişlerdir. Padişah bu haberi sevinçle karşılamış ve yeni alfabe ile Arnavutça okuma yazmayı öğrenmek istediğini belirtmiştir. .Avlonyalı Ekrem Bey ”Hatıralar” kitabında ve Mithat Frasheri’in Naim Frasheri için hazırlamış olduğu bröşürde bu konuya değinerek bunu kanıtlamaktadırlar. Bunların ikisi de İstanbul Alfabesini hazırlayan Sami Frasheri (Şemsettin Sami Bey) ve Ferit Paşa’nın yeğenleriydi. Bu sebeple Avlonyalı Ekrem Bey ve Mithat Frasheri’nin bu konuda söyledikleri inandırıcıdır. Bu alfabe Arnavutların büyük bir kısmı tarafından kabul görmüş olsa da reddedenler de olmuştur. Reddetme konusunda en sesli olanı Arnavutluk Katoliklerinin dini önderiydi, çünkü onlar Katolik olan Avusturya- Macaristan İmperatorluğu tarafından yönlendiriliyorlardı. Bu yüzden Arnavutça’nın Latin alfabesi ile yazılması gerektiğini savunuyorlardı. Arnavutça’nın Latin alfabesi ile yazılması gerektiğini savunan başkaları da vardı. Bunlardan biri de Faik Konica’ydı. Faik Konica ”Albania” dergisini Hırvat Alfabesini kullanarak çıkartıyordu. Arnavutça’nın Latin Alfabesi ile yazılması İstanbul Alfabesini hazırlayanları ve yayılması için çok emek sarfedenleri öfkelendiriyordu. Bu yüzden dönemin basınında Latin Alfabesinin kullanımı konusunda polemikler yaşanmaktaydı. Mithat Frasheri ” Albania ”dergisinde Faik Konica’nın Latin Alfabesi’nin yayılması konusunda yürüttüğü propagandayı Konica’ya gönderdiği mektupla çok sert bir şekilde Konica’yı eleştirmekteydi. Mithat Frasheri mektubunda şöyle diyordu; Arnavutlar yirmi yıldan beri birtakım harfler seçtiler, 50000 den fazla insan bu harfleri kendilerinin olarak bilmektedirler. İstanbul Arnavut Derneği’nin seçtiği harflerin en ufak bir kusuru yoktur, kolay, güzel, basit ve tamamlayıcıdır. Alfabemizin bir iyiliği de şu, her yazının özel bir sesi var, her sesin de bir harfi var. İki veya üç harfi birleştirerek bir sesi yazmaktan daha zor ve çirkin ne olabilirki?

Faik Konica Avusturya-Macaristan tarafından yönlendirildiği için eylemlerine eski avaz ile devam etmekteydi. 1908 yılında Osmanlı Anayasasının yürürlüğe girmesiyle birlikte yeni Arnavut kulupleri kuruldu. Önemli kuluplerden birtanesi ‘Bashkim” kulubü Manastır’da kuruldu. Manastır’da ki kulüp kurulur kurulmaz telegraf ile Padişaha haber edilir. Diplomatik dilde bunun anlamı amaçlarına ulaşmak için maddi yardım talebinde bulunmak demektir. Yeni anayasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Padişahın mutlak yetkileri de mazide kalmıştı. Devlet bütçesi artık Meclis tarafından onaylanacaktı. Hükümeti de Meclis seçecekti. Padişah için bu Arnavut kulubüne yardım etmenin tek bir yasal yolu kalmıştı o da kendi imkanlarıyla yardımda bulunmak. Padişah bu Arnavut kulubüne kendi imkanlarıyla 100 lira yardımında bulunmuştur. ( Mithat Frasheri’nin 16 Şubat 1908 tarihinde çıkarttığı ”Lirija”gazetesinde ki bir haberde bu doğrulanmaktadır.) ”Başkim” kulübü İhtiyar Heyeti adına kulüb sekreterinin imzasıyla Sultan Abdülhamit’e yaptığı maddi yardımları dolayısıyla teşekkür mektubu göndermişlerdir. Sultan Abdülhamit teşekkür mektubuna cevaben 100 lira daha göndermiştir. Bu para 1 eylül 1908 yılında ”Başkim” kulubü adına bankaya yatırılmıştır. O zamanın 100 lirası bugünün güncellemesiyle 400.000 dolar’a tekabül etmektedir. Padişahın ” Başkim” kulübüne bağışladığı bu miktar Alfabe Kongresi için tüm Arnavut bölgelerinden ve diasporadan katılacak olan delegelerin masrafları için yeterli bir miktardı. Mali imkan sağlandıktan sonra 14 Kasım 1908 tarihi Alfabe Kongresinin düzenleneceği tarih olarak belirlendi ve delegeler davet edildi. Davet edilenlerden biri de Faik Konica’ydı. Faik Konica ise Avusturya-Macaristan’ın finanse edeceği bir Alfabe kongresi düzenlenmesinde ısrar ediyordu. Padişahın finanse ettiği bir Alfabe Kongresi Konicanın hoşuna gitmiyordu. Faik Konica kongreye katılmak yerine, kongeye katılan delegelere hakaret ediyordu. ”Başkim” kulübü adına Hristo Qiriazi’nin Faik Konica’ya gönderdiği davette şöyle yazıyordu; Sevgili toprakdaşım. Arnavut milletinin bu geç kalınmış konu ile ilgili bir son vermek maksadıyla, Siz ve sizin gibi insanlara ihtiyacı var. Bizlerin bu davetini duyar, kabul eder ve bu konuda en başta olan kişilerden biri olmanızı dilerim. Faik Konica ise Manastır Alfabe Kongresini Jon Türk Arnavutlarının kongersi olarak görüyordu. Davete verdiği cevabında ise şöyle yazmaktaydı; Korkmayın, alfabe için bir kongre düzenlenecektir evet “the right Congress, by the right men, in the right time, at the right place” Bu sözleri acil bir şekilde toplandığınız Makedonya’da ki Türk pilavcılarına ve Hristiyan ayak yalayıcılarına tercüme edin. Bir şeyi beğendim ,kendi deyişinizle ”Kongre” onun şairsel yanı. Çoğunuz Çobansınız.
Manastır Kongresinde Katolik din adamının inisiyatifi ile Latin alfabesinin de kullanılması konusunda karar alındı. Bu durum daha sonra Müsülman Arnavutların tepki göstermelerine sebep olmuştur. Osmanlı Hükümeti ise bir denge oluşturmak maksadıyla okullarda yerli halkın karar vereceği şekilde Arap, Latin veya İstanbul alfabesiyle Arnavutça eğitim görmelerine izin verdi. Önemli olan da Arnavutça okumak isteyenlerin okumalarıydı.

Bu fotograf 1879 yılında İstanbul Arnavut derneğinin Sultan Abdülhamite sundukları özel bir kitap. Bu kitapta genelde hazırlanan İstanbul Alfabesi, Arnavutlar ve Arnavut tarihi hakkında bilgiler mevcut.

Kitabın kapağında İstanbul Alfabesiyle – değerli ve sevgili Padişahımız Sultan Abdülhamit’e yazmaktadır. Sami Frasheri kitapta şöyle yazmış: Arnavutlar gece gündüz Sultan Abdülhamite dua etmeleri gerekir.

www.arnavuthaber.com / Frymzim Dauti – Çeviri; Güner Eminoğlu

Haber Editörü : Tüm Yazıları
www.arnavuthaber.com Türkiye Arnavutlarına Yönelik Bağımsız İmece İnternet Yayınıdır
Yorum Yaz